Η συζήτηση για τον 12μηνο τουρισμό συνήθως εγκλωβίζεται κυρίως σε συνθηματολογία και «ευχές» να μεγαλώσει λίγες εβδομάδες η σεζόν. Στην πράξη, όμως, οι χώρες που έχουν καταφέρει να απλώσουν τη ζήτηση μέσα στο έτος δεν χρειάστηκαν πολλή τύχη. Κέρδισαν το στοίχημα επενδύοντας χρήμα, χτίζοντας μεταφορικές υποδομές, αυστηρούς κανόνες και θεματικά προϊόντα παντός καιρού και μηνός.
Η Ελλάδα έχει ήδη ισχυρό θερινό στίγμα. Το ερώτημα είναι αν μπορεί να χτίσει οικονομικά βιώσιμα project γύρω από αστικά ταξίδια, χειμερινές αποδράσεις, wellness, γαστρονομία, πολιτιστικές εκδηλώσεις, συνέδρια και αθλητικά events. Χώρες όπως η Ισπανία και η Ιαπωνία δείχνουν ότι αυτό δεν γίνεται μόνο με σωστή επικοινωνία. Χρειάζεται σημαντική επένδυση σε χρόνο και χρήμα, με πρωταγωνιστικό ρόλο του κράτους, πριν οι προσπάθειες αρχίσουν να αποδίδουν, μετά από αρκετά χρόνια.
Η Ισπανία επενδύει σε αφήγημα «αυθεντικότητας» και μεταφορικές υποδομές
Η Ισπανία αποτελεί το πιο κοντινό ευρωπαϊκό μέτρο σύγκρισης για την Ελλάδα, κυρίως επειδή διαθέτει αντίστοιχα ισχυρό καλοκαιρινό προϊόν. Το 2025 υποδέχθηκε 96,8 εκατ. ξένους επισκέπτες, με έσοδα 134,7 δισ. ευρώ. Ο τουρισμός αντιστοιχεί περίπου στο 12,6% του ισπανικού ΑΕΠ, επομένως η χώρα δεν αντιμετωπίζει τον κλάδο ως καλοκαιρινή δραστηριότητα, αλλά ως στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι το ύψος των παρεμβάσεων. Ο τουριστικός κλάδος απολαμβάνει, πέρα από την ετήσια στήριξη, ειδικό πρόγραμμα 3,4 δισ. ευρώ, με στόχο ένα μοντέλο πιο βιώσιμο, πιο κερδοφόρο και υψηλότερης ποιότητας. Από αυτά, 1,858 δισ. ευρώ κατευθύνονται σε δράσεις τοπικού και περιφερειακού επιπέδου μέσω των σχεδίων βιωσιμότητας. Τα χρήματα πηγαίνουν σε πρακτικές παρεμβάσεις. Αισθητική αναβάθμιση προορισμών, προστασία φυσικών πόρων, ενεργειακή αποδοτικότητα, πράσινη κινητικότητα, ποδηλατικές διαδρομές και σύνδεση του πολιτισμού με την τοπική γαστρονομία.
Η Ισπανία έχει επίσης μεγάλο πλεονέκτημα στις μεταφορές, έχοντας χτίσει το μεγαλύτερο δίκτυο τρένων υψηλής ταχύτητας στην Ευρώπη. Αυτό διευκολύνει την εσωτερική μετακίνηση των επισκεπτών με χαμηλό κόστος σε διαφορετικούς προορισμούς. Η Ισπανία δεν προσπαθεί μόνο να γεμίσει ξενοδοχεία. Προσπαθεί να δημιουργήσει οικονομική δραστηριότητα σε περισσότερες περιοχές και για 365 ημέρες τον χρόνο, προσφέροντας παράλληλα καλύτερη εμπειρία χρήσης των δημόσιων υποδομών.
Υπάρχει και η πλευρά του κανονιστικού πλαισίου. Η χώρα έχει ανοίξει εδώ και καιρό τη συζήτηση για αυστηρότερη διαχείριση των βραχυχρόνιων μισθώσεων, ενώ περιοχές όπως η Καταλονία κινούνται προς υψηλότερα τουριστικά τέλη, με μέρος των εσόδων να συνδέεται με τις στεγαστικές ανάγκες των κατοίκων. Το μήνυμα είναι σαφές. Ο τουρισμός των 12 μηνών χρειάζεται κοινωνική άδεια. Αυτό μπορεί να μοιάζει κάπως αντιπαραγωγικό, ωστόσο έχει διευκολύνει την χώρα να χτίσει ένα πολύ ισχυρό επικοινωνιακό αφήγημα περί «αλτρουισμού» και προστατευτισμού του τοπικού στοιχείου.
Η Ιαπωνία χρειάστηκε δεκαετίες για να χτίσει το φουτουριστικό της μύθο
Η Ιαπωνία πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα. Δεν επενδύει μόνο σε υποδομές και αφήγημα. Στρατηγικά, σε βάθος πολλών δεκαετιών και κυβερνήσεων, έχει χτίσει πολλούς διακριτούς λόγους ταξιδιού. Την άνοιξη για αγροτουρισμό, το φθινόπωρο για εξορμήσεις στη φύση και τα ηφαίστεια, τον χειμώνα για χιονοδρομικές εμπειρίες, θερμές πηγές και γαστρονομία, το καλοκαίρι για φεστιβάλ, μουσεία και πολιτιστικό τουρισμό. Παράλληλα, έχει χτίσει τον μύθο μιας φουτουριστικής χώρας με άρτιες υποδομές και υψηλής ποιότητας φιλοξενία.
Το 2025 η χώρα έφτασε τα 42,68 εκατ. διεθνείς επισκέπτες, με επαναλαμβανόμενα ρεκόρ ακόμη και τον Δεκέμβριο. Η τουριστική δαπάνη των ξένων επισκεπτών έφτασε τα 9,5 τρισ. γεν, ενώ η εκτιμώμενη συνολική οικονομική επίδραση τοποθετείται γύρω στα 19 τρισ. γεν.
Σε αντίθεση με την ευρωπαϊκή λογική που συχνά εστιάζει στις αφίξεις, η Ιαπωνική Αρχή μετρά και την ποιότητα της τουριστικής ζήτησης. Το Tourism Nation Promotion Basic Plan θέτει στόχους για κατανάλωση ανά επισκέπτη, περισσότερες διανυκτερεύσεις στις περιφέρειες και 100 περιοχές βιώσιμου τουρισμού, εκ των οποίων 50 με διεθνείς πιστοποιήσεις ή διακρίσεις. Ο στόχος για τη δαπάνη ανά διεθνή επισκέπτη είναι 200.000 γεν, περίπου 1.250 δολάρια, ενώ για τις διανυκτερεύσεις στις περιφερειακές περιοχές είναι δύο νύχτες ανά επισκέπτη.
Το κρατικό χρήμα κατευθύνεται προς αυτούς τους στόχους. Ο προϋπολογισμός της Japan Tourism Agency για το οικονομικό έτος 2025 διαμορφώθηκε στα 53 δισ. γεν. Από αυτά, 46,4 δισ. γεν αφορούν στρατηγικές πρωτοβουλίες για την κατεύθυνση επισκεπτών προς τοπικές περιοχές, 5,4 δισ. γεν τη δημιουργία βιώσιμων τουριστικών περιοχών, ενώ 1,9 δισ. γεν πηγαίνουν σε υποδομές υποδοχής με τεχνολογία και δευτερεύουσες μεταφορές. Υπάρχει επίσης συμπληρωματικό κονδύλι 15,8 δισ. γεν για την αντιμετώπιση του υπερτουρισμού.
Οι προϋποθέσεις για να κάνει το κάτι παραπάνω η Ελλάδα
Για την Ελλάδα το μάθημα είναι συγκεκριμένο. Τα χρήματα από το Ταμείο Ανάκαμψης για τουριστικά έργα, με δράσεις σε λιμάνια, ορεινό τουρισμό, πιο προσβάσιμες παραλίες, καταδυτικές υπηρεσίες, αγροτουρισμό και γαστρονομία, δεν μπορούν να είναι η μόνη μεγάλη παρέμβαση των επόμενων ετών. Η υπόθεση του 12μηνου τουρισμού απαιτεί υπερκομματική συνεννόηση, στρατηγική κατεύθυνση πόρων προς τις υποδομές -ιδίως τις μεταφορικές, σταθερό νομοθετικό πλαίσιο και κυρίως υπομονή.
Το παράδειγμα της Ισπανίας δείχνει ότι ακόμη και η μεγαλύτερη φορολόγηση των τουριστικών επιχειρήσεων μπορεί να βοηθήσει την αγορά, εφόσον υπάρχει διαφάνεια για το πού πηγαίνουν τα χρήματα, ποια έργα τρέχουν και ποιο είναι το ανταποδοτικό όφελος. Ο 12μηνος τουρισμός είναι θέμα επενδυτικής αρχιτεκτονικής. Η Ελλάδα έχει ήδη ισχυρό brand και μπορεί να δημιουργήσει νέα τουριστική δραστηριότητα, υπό αυστηρές όμως προϋποθέσεις. Ισπανία και Ιαπωνία δείχνουν τον δρόμο.
