Μεταξύ των ένθερμων υποστηρικτών της τεχνολογίας, έχει επικρατήσει η πεποίθηση ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα αλλάξει ραγδαία την αγορά εργασίας είτε προς όφελος είτε σε βάρος των εργαζομένων. Ωστόσο, οι οικονομολόγοι αμφισβητούν -και μάλιστα καμία φορά έντονα- τον αντίκτυπο της ΑΙ στη δουλειά.
Οι περισσότεροι οικονομολόγοι δεν εντοπίζουν κάποια ξεκάθαρη απόδειξη ότι η ΑΙ έχει επηρεάσει μέχρι στιγμή την αγορά εργασίας. Αναγνωρίζουν βέβαια όλο και περισσότερο ότι ενδέχεται να την επηρεάσει στο μέλλον και μάλιστα στο σενάριο αυτό ανησυχούν ότι οι αξιωματούχοι δεν θα είναι έτοιμοι να παρέμβουν.
«Δεν πιστεύω ότι η ΑΙ έχει χτυπήσει ακόμα την αγορά εργασίας και δεν νομίζω ότι έχει αλλάξει ριζικά την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων», είπε στους NYT ο Daniel Rock, οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια. «Πιστεύω όμως ότι έρχεται», τόνισε.
Σε πρόσφατη δημοσκόπηση ανάμεσα σε οικονομολόγους για τις προβλέψεις τους τα επόμενα πέντε και 25 χρόνια, η πλειονότητα ανέμενε μικρή επιτάχυνση στην ανάπτυξη της οικονομίας λόγω βελτίωσης της ΑΙ, αλλά όχι μεγάλη απόκλιση από το ιστορικό μοτίβο. Αν η τεχνολογία προοδεύσει ραγδαία -μία πιθανότητα στην οποία δίνουν χαμηλές πιθανότητες- τότε προβλέπουν ταχύτερη ανάπτυξη με μεγαλύτερη ανισότητα και κατάργηση εκατομμυρίων θέσεων εργασίας.
Στα τέλη του 2024, όταν η OpenAI κυκλοφόρησε το ChatGPT, που μπορούσε να «επιχειρηματολογήσει» και να απαντήσει σε ερωτήσεις, ορισμένοι οικονομολόγοι άρχισαν να πιστεύουν ότι η ΑΙ θα αλλάξει εντελώς τους κανόνες του παιχνιδιού στην παγκόσμια οικονομία. Για άλλους, αυτή η μεταστροφή συνέβη τους τελευταίους μήνες με την κυκλοφορία του εργαλείου Claude Code της Anthropic, που μπορεί να γράψει κώδικα με εντολές του χρήστη, αλλά και με τη γενικότερη κυκλοφορία των «agents», των αυτόνομων συστημάτων που μπορούν να εκτελούν άμεσα εργασίες.
Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η ΑΙ έχει τη δυνατότητα να εισχωρήσει στην οικονομία ταχύτερα από προηγούμενες καινοτομίες. Σύμφωνα με στοιχεία του US Census Bureau, σχεδόν μία στις πέντε εταιρείες δήλωσε ότι χρησιμοποίησε εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης τις τελευταίες δύο εβδομάδες, ενώ σε ορισμένες βιομηχανίες το ποσοστό ήταν διπλάσιο. Επίσης, σε έρευνα που δημοσιεύθηκε πέρυσι, αναλυτές του Stanford διαπίστωσαν ότι μειώνεται η απασχόληση για θέσεις πρακτικάριων που εκτίθενται στην ΑΙ.
Οι τεχνολογικές εξελίξεις «καμιά φορά χρειάζονται δεκαετίες» για να εμφανιστούν στην οικονομία με τη μορφή αυξημένης παραγωγικότητας, είπε στους NYT ο Erik Brynjolfsson, ο οποίος συμμετείχε στην έρευνα του Stanford. «Δεν πιστεύω ότι αυτή τη φορά θα πάρει δεκαετίες», συμπλήρωσε.
Ο επικεφαλής της Anthropic, Dario Amodei, προειδοποίησε ότι μέσα σε λίγα χρόνια η ΑΙ μπορεί να καταργήσει το 50% των θέσεων για πρακτικάριους. Ο Elon Musk είπε από την πλευρά του ότι η τεχνολογία θα καταστήσει τη δουλειά «προαιρετική».
Ωστόσο, όπως υποστηρίζουν οι οικονομολόγοι, η ευρεία υιοθέτηση της ΑΙ δεν σημαίνει υποχρεωτικά μαζική απώλεια θέσεων. Σε έκθεση του Απριλίου, ερευνητές της Boston Consulting Group υπολόγισαν ότι τα επόμενα δύο με τρία χρόνια τουλάχιστον οι μισές θέσεις στις ΗΠΑ θα αλλάξουν λόγω της ΑΙ, αλλά πολύ λιγότερες θα καταργηθούν πλήρως. Οι περισσότεροι εργαζόμενοι εκτελούν ένα μεγάλο εύρος εργασιών στο πλαίσιο της δουλειάς τους, εκ των οποίων μόνο ορισμένες μπορούν να γίνουν αξιόπιστα από ΑΙ. Ακόμα και όπου θεωρείται δυνατή η αντικατάσταση ενός εργαζομένου, οι εταιρείες προχωρούν με επιφυλακτικότητα.
Σε κάθε περίπτωση, είναι σχεδόν βέβαιο ότι όσο οι εταιρείες προσαρμόζονται στα νέα τεχνολογικά δεδομένα, η ΑΙ θα φέρει απώλειες θέσεων σε συγκεκριμένες βιομηχανίες. Σύμφωνα με τους οικονομολόγους, το πόσο επίπονο θα είναι αυτό εξαρτάται από δύο παράγοντες: την ταχύτητα και την εμβέλεια της επανάστασης της ΑΙ.
Οπως και να επηρεάσει η ΑΙ την αγορά εργασίας, οι οικονομολόγοι λένε ότι οι αξιωματούχοι θα πρέπει να δράσουν τώρα, ώστε να ετοιμάσουν προγράμματα στήριξης των εκτοπισμένων εργαζομένων. «Στο παρελθόν, το σύστημα κοινωνικής προστασίας μας είχε σχεδιαστεί για να βοηθά τους πολίτες να αντιμετωπίζουν παροδικούς κλυδωνισμούς. Αυτό μπορεί να είναι τελικά ένα πιο μόνιμο σοκ», είπε ο Anton Korinek, οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια.
