Την ψηφιακή οικονομία που αναπτύσσεται με ραγδαίο ρυθμό την υποστηρίζουν συγκεκριμένα επίπεδα υποδομής. Κάποιος χτίζει τον εξοπλισμό και τα κέντρα δεδομένων, άλλος εξασφαλίζει την ενέργεια και τα δίκτυα που χρειάζονται για να λειτουργήσουν, ένας τρίτος κύκλος εταιρειών δημιουργεί το λογισμικό και, στο τέλος της αλυσίδας, ο χρήστης μετατρέπει όλα αυτά σε οικονομική αξία.
Αξίζει, λοιπόν, να δει κανείς ποιες εταιρείες επιχειρούν να κινηθούν πιο κοντά σε μια καθετοποιημένη προσέγγιση αυτών των κρίκων, όχι σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά στην Ελλάδα. Διότι άλλο είναι η εγκατάσταση γενικής υποδομής στη χώρα και άλλο η δημιουργία υπηρεσιών που απευθύνονται ειδικά στην ελληνική αγορά. Κολοσσοί όπως η Microsoft, η AWS και η Google επενδύουν μεν ή σχεδιάζουν επενδύσεις στη χώρα, ωστόσο, οι υποδομές αυτές λειτουργούν περισσότερο ως ευρύτερο cloud και data center υπόστρωμα, πάνω στο οποίο μπορούν να πατήσουν επιχειρήσεις και οργανισμοί με στόχευση που υπερβαίνει την χώρα.
Τα project που συνδυάζουν υποδομή και υπηρεσίες
Σε αυτό το σημείο μπαίνει στην εξίσωση το GPU-as-a-Service. Πρόκειται για το μοντέλο με το οποίο μια επιχείρηση, ένας ερευνητικός φορέας ή ένας δημόσιος οργανισμός δεν χρειάζεται να αγοράσει πανάκριβους servers με ισχυρές κάρτες γραφικών, αλλά μπορεί να νοικιάσει την υπολογιστική ισχύ που χρειάζεται από έναν πάροχο με έτοιμη υποδομή. Ο πάροχος αναλαμβάνει το κέντρο δεδομένων, τον εξοπλισμό, την ψύξη, την ασφάλεια, τη συντήρηση και την τεχνική υποστήριξη.
Στην ελληνική αγορά, ίδως η πιο καθαρή εμπορική τοποθέτηση σε αυτό το επίπεδο προέρχεται από την COSMOTE TELEKOM. Η εταιρεία έχει ανακοινώσει νέες Business Cloud υπηρεσίες με δυνατότητες GPU-as-a-Service, βασισμένες σε υποδομές κέντρων δεδομένων και σε τεχνολογία NVIDIA σε συνεργασία με την HPE. Η COSMOTE δεν εμφανίζεται να δημιουργεί δικό της ελληνικό γλωσσικό μοντέλο. Προσφέρει, όμως, την υπολογιστική ισχύ και το ασφαλές περιβάλλον που χρειάζονται επιχειρήσεις, ερευνητικοί φορείς και δημόσιοι οργανισμοί για να αναπτύξουν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, να επεξεργαστούν μεγάλο όγκο δεδομένων και να τρέξουν υπολογιστικά φορτία υψηλών απαιτήσεων. Μέσα από τέτοιες υποδομές μπορούν να υποστηριχθούν, μεταξύ άλλων, υπηρεσίες όπως η αυτόματη μεταγραφή και περίληψη τηλεφωνικών κλήσεων.
Διαφορετική είναι η περίπτωση της Kiefer. Η εταιρεία επιχειρεί να παρουσιάσει ακόμη πιο καθετοποιημένη προσέγγιση. Το σχέδιό της περιλαμβάνει κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης σε Αθήνα και Μεγαλόπολη, NVIDIA υποδομή και το Sophea AI, το οποίο παρουσιάζεται ως γλωσσικό μοντέλο προσαρμοσμένο στην ελληνική γλώσσα. Σε αυτή την περίπτωση, το GPU-as-a-Service αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου αφηγήματος. Η Kiefer θέλει να δείξει ότι μπορεί να στήσει την υποδομή, αλλά και να χτίσει πάνω σε αυτή ειδικά εργαλεία και εφαρμογές για την ελληνική αγορά, με χρήσεις που φτάνουν έως τη ρομποτική και τις ενεργειακές υποδομές.
Στην ίδια συζήτηση μπορεί να μπει και η Cosmos Business Systems. Η εταιρεία έχει εγκαινιάσει AI Data Center στη Θέρμη Θεσσαλονίκης, το οποίο παρουσιάζει ως AI Lab & Compute Hub, με εξοπλισμό Dell, δικτυακές υποδομές Cisco και τεχνολογία NVIDIA. Η διαφοροποίησή της δεν βρίσκεται στο ότι λειτουργεί ως μεγάλος πάροχος cloud ή ότι αναπτύσσει δικό της ελληνικό γλωσσικό μοντέλο. Βρίσκεται στο ότι διαθέτει εγχώρια υποδομή την οποία μπορεί να αξιοποιήσει για έργα τεχνητής νοημοσύνης, ανάλυση δεδομένων και λύσεις που θα αναπτυχθούν για συγκεκριμένους πελάτες.
Ξεχωριστή αναφορά αξίζουν και τα ερευνητικά μοντέλα που αναπτύσσονται γύρω από την ελληνική γλώσσα. Το Meltemi και το νεότερο Krikri δείχνουν ότι το ελληνικό AI οικοσύστημα ενισχύεται και στο επίπεδο της ανοιχτής έρευνας. Τα δύο μοντέλα αποτελούν προσπάθειες δημιουργίας LLM με καλύτερη προσαρμογή στα ελληνικά, τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν ως βάση για μελλοντικές εφαρμογές από επιχειρήσεις, ερευνητικούς φορείς και δημόσιους οργανισμούς.
Επενδυτικός πυρετός για τα data center νέας γενιάς
Η μεγάλη εικόνα, βέβαια, δεν εξαντλείται στις παραπάνω περιπτώσεις. Στο επίπεδο της καθαρής υποδομής κινούνται εταιρείες και όμιλοι που χτίζουν ή σχεδιάζουν κέντρα δεδομένων και ενεργειακά δίκτυα χωρίς απαραίτητα να παρέχουν οι ίδιοι εξειδικευμένες υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης για την ελληνική αγορά. Σε αυτή την κατηγορία εντάσσεται η ΔΕΗ, καθώς και άλλοι δραστήριοι παίκτες όπως η EDGNEX Data Centers by DAMAC, η Digital Realty, η Data4, η Lancom, η Sparkle και η Apto με τη Dromeus.
Σε κάθε περίπτωση, COSMOTE TELEKOM, Kiefer και Cosmos Business Systems ξεχωρίζουν προς το παρόν επειδή επιχειρούν να σταθούν πιο κοντά στο σημείο όπου η υποδομή συναντά την υπηρεσία. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι υπόλοιποι παίκτες έχουν μικρότερη σημασία. Σημαίνει ότι βρίσκονται σε διαφορετικό κρίκο της ίδιας αλυσίδας. Το πραγματικό τεστ, ωστόσο, θα είναι αν και πότε συνολικά οι υποδομές AI θα μετατραπούν σε σταθερή ζήτηση και μετρήσιμη οικονομική αξία για την ελληνική αγορά.
