Το 1990, όταν κυκλοφόρησε το λαϊκό τραγούδι «Ένα λεπτό περιπτερά» με ερμηνευτή τον Στράτο Διονυσίου, σε κανέναν δεν φαινόταν περίεργο που οι στίχοι αναφέρονταν σε κάποιον που μιλούσε στο τηλέφωνο που λειτουργούσε στο περίπτερο και ο περιπτεράς έκανε νόημα για να συντομεύσει, διότι στην ουρά περίμεναν και άλλοι για να κάνουν ένα τηλεφώνημα. Και αυτό διότι το περίπτερο εκείνη την εποχή ήταν σε αρκετές περιοχές και κυρίως στην επαρχία το σημείο για να τηλεφωνήσεις, αφού δεν υπήρχε παντού τηλεφωνική σύνδεση στο σπίτι, αλλά ούτε ακόμη και κινητά τηλέφωνα. Ηταν επίσης σημείο συνάντησης για το διάβασμα σε καθημερινή βάση των πρωτοσέλιδων των εφημερίδων, που μετά οι καταναλωτές τις αγόραζαν κιόλας, έχοντας πιθανόν ανταλλάξει και τα νέα της ημέρας.
Ηταν η εποχή που ακόμη στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι υπήρχαν πάνω από 11.000 περίπτερα, αριθμός ο οποίος μετά την οικονομική κρίση άρχισε να υποχωρεί δραματικά, με το τελειωτικό χτύπημα να επιφέρει η πανδημία. Σύμφωνα με στοιχεία της NielsenIQ, ενώ το 2008 λειτουργούσαν 9.837 περίπτερα, το 2016 ο αριθμός τους είχε μειωθεί κατά σχεδόν 40%, φτάνοντας στις 6.008, απόρροια της οικονομικής κρίσης. Είναι η εποχή που οι καταναλωτές περιορίζουν τις αυθόρμητες αγορές, αγοράζουν λόγω μεγαλύτερης φορολογίας λιγότερα τσιγάρα ή προμηθεύονται λαθραία προϊόντα από πλανόδιους πωλητές, ενώ και ο Τύπος γνωρίζει μεγάλη ύφεση με τα «λουκέτα» στις εφημερίδες να είναι διαδοχικά. Δεν είναι τυχαίο ότι το 2015 κυκλοφορεί ένα άλλο τραγούδι, «Το περίπτερο» του Φοίβου Δεληβοριά, που αναφέρεται σε ένα περίπτερο που δεν υπάρχει πια, αλλά είναι «τρύπα στα μισά του δρόμου».
Διαβάστε ακόμα: Η μάχη των μίνι μάρκετ: Το franchise και η ευκολία κερδίζουν την αγορά γειτονιάς
Αυτό που ξεκίνησε η οικονομική κρίση, φαίνεται ότι ολοκλήρωσε η πανδημία, λόγω κυρίως της ευρείας κλίμακας στην οποία εφαρμόστηκε η τηλεργασία και πολύ περισσότερο λόγω των πολύμηνων lockdowns στον κλάδο της εστίασης – διασκέδασης. Το 2020 ο αριθμός τους υποχώρησε κάτω από τις 5.000 και συγκεκριμένα ήταν 4.985. Μόνο στην Αττική, ο τζίρος τους, σύμφωνα με στοιχεία του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, μειώθηκε το 2020 κατά περίπου 200 εκατ. ευρώ, ενώ το 2021 υπολογίζεται ότι έχασαν άλλα 70 εκατ. ευρώ. Το 2024, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της NielsenIQ, τα οποία παρουσιάστηκαν σε ειδική εκδήλωση από τον κ. Αλέξανδρο Φλώρο, ο αριθμός των περιπτέρων είχε υποχωρήσει κι άλλο, στις 4.200, κατά 60% σχεδόν λιγότερα σε σύγκριση με το 2008. Οσο για τον τζίρο τους, υποχώρησε το 2025 κατά 5,4% σε σύγκριση με το 2024.
Ποια είναι τα περίπτερα που παραμένουν ισχυρά; Συνήθως αυτά που καταφέρνουν να καταλαμβάνουν πολύ χώρο, να διαθέτουν πολλά ψυγεία για αναψυκτικά και άλλα ροφήματα, και να έχουν σε κεντρικά σημεία ή σε σημεία όπου δεν υπάρχει κάτι άλλο ανοιχτό 24ωρη λειτουργία. Αξίζει, βεβαίως, να σημειωθεί ότι πέρα από την ποσοτική διαφοροποίηση στο πέρασμα των χρόνων, επήλθαν και σοβαρές αλλαγές στο ιδιοκτησιακό καθεστώς των περιπτέρων. Η αρχή έγινε το 2012 με την απελευθέρωση του επαγγέλματος του περιπτερά και της διάθεσης καπνικών προϊόντων, ενώ το 2021 στον κλάδο εισήλθε η Delivery Hero εξαγοράζοντας το δίκτυο περιπτέρων Kiosky’s στο πλαίσιο της εξαγοράς του ομίλου Μούχαλη.
Εκτός από τα περίπτερα, σε κάμψη βρίσκονται και τα μεμονωμένα μίνι μάρκετ, καθώς η μικρή λιανική αποτελεί στόχο των μεγάλων αλυσίδων οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων. Ενώ το 2008 λειτουργούσαν πάνω από 30.000 καταστήματα, ο αριθμός τους το 2024 είχε μειωθεί κατά 28%, σε 21.536, ενώ ο τζίρος τους το 2025 σε σύγκριση με το 2024 μειώθηκε κατά 1,4%. Από την άλλη, τα καταστήματα σούπερ μάρκετ το 2024 ήταν περισσότερα κατά 17%, με τον τζίρο τους να αυξάνεται κατά 7,1% το 2025 σε σύγκριση με το 2024.
