Η τεχνητή νοημοσύνη μιλά διαρκώς για το μέλλον με τη γλώσσα του άυλου. Cloud, ψηφιακή επανάσταση, αλγόριθμοι, δεδομένα, υπολογιστική ισχύς.
Σαν όλα αυτά να αιωρούνται κάπου πάνω από τον κόσμο, καθαρά, άχρωμα και αθόρυβα. Μόνο που πίσω από κάθε ερώτηση σε ένα chatbot και πίσω από κάθε εικόνα που γεννά μια AI μηχανή, κρύβονται τεράστιες εκτάσεις γης, ηλεκτρικοί σταθμοί, σωλήνες νερού, καύσιμα, θερμότητα και μια βιομηχανική πείνα ενέργειας που αρχίζει να θυμίζει βαριά βιομηχανία του 20ού αιώνα. Και το σχέδιο Stratos στη Γιούτα των Μορμόνων και της τεράστιας ερήμου, μοιάζει σαν το πρώτο πραγματικά γιγαντιαίο μνημείο αυτής της νέας εποχής.
Δύο Μανχάταν για να σκέφτονται οι μηχανές
Το έργο προβλέπεται να καταλάβει περισσότερα από 160.000 στρέμματα στην κομητεία Box Elder, σε έκταση υπερδιπλάσια του Μανχάταν. Ο αριθμός από μόνος του ακούγεται σχεδόν αφηρημένος μέχρι να γίνει εικόνα. Μια αχανής περιοχή γεμάτη servers, εγκαταστάσεις ψύξης, ενεργειακές υποδομές και αδιάκοπο ηλεκτρικό βουητό, χτισμένη μέσα σε μια αμερικανική πολιτεία που ήδη παλεύει με ξηρασία και περιβαλλοντική πίεση. Το Stratos εκτιμάται ότι θα χρειάζεται περίπου 9 gigawatts ηλεκτρικής ισχύος. Περισσότερη δηλαδή ενέργεια από όση καταναλώνει σήμερα ολόκληρη η πολιτεία της Γιούτα. Η AI, που διαφημίστηκε σαν το νέο άυλο σύνορο της οικονομίας, αποδεικνύεται τρομακτικά υλική. Για να λειτουργήσει χρειάζεται ηλεκτρισμό σε κλίμακα κρατών. Το cloud τελικά έχει βάρος. Και μεγάλη θερμοκρασία.
Η Μεγάλη Αλυκή και η δίψα των data centers
Η μεγαλύτερη ανησυχία δεν αφορά μόνο στο ρεύμα, αλλά κυρίως στο νερό. Τα data centers απαιτούν τεράστιες ποσότητες ψύξης, ώστε να αντέχουν οι επεξεργαστές που δουλεύουν αδιάκοπα. Στη Γιούτα όμως, το νερό έχει ήδη μετατραπεί σε πολιτικό και περιβαλλοντικό πεδίο σύγκρουσης. Η Μεγάλη Αλυκή συρρικνώνεται εδώ και χρόνια εξαιτίας της υπεράντλησης και της κλιματικής αλλαγής, με επιστήμονες να προειδοποιούν ακόμη και για το ενδεχόμενο τοξικών νεφών σκόνης από τον αποξηραμένο πυθμένα της λίμνης. Μέσα σε αυτό το τοπίο εγκρίθηκε ένα έργο που, σύμφωνα με περιβαλλοντικές οργανώσεις, μπορεί να αυξήσει έως και κατά 50% τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου της πολιτείας. Σχεδόν 4.000 πολίτες κατέθεσαν ενστάσεις. Παρ’ όλα αυτά, οι τοπικές αρχές έδωσαν έγκριση. Από την Αριζόνα μέχρι την Ιρλανδία και από την Ολλανδία μέχρι τη Χιλή, οι κάτοικοι αρχίζουν να ανακαλύπτουν ότι η ψηφιακή οικονομία κατοικεί δίπλα τους, σε τεράστια κτίρια που καταναλώνουν νερό και ηλεκτρισμό σαν μικρές πόλεις, καταστρέφοντας τους ήδη λιγοστούς πόρους του πλανήτη.
Υπόθεση ισχύος με φόντο την Κίνα
Ο άνθρωπος πίσω από το σχέδιο, ο Κέβιν Ο’Λίρι του Shark Tank, υπερασπίζεται το Stratos σαν εθνική υπόθεση. Υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ πρέπει να κυριαρχήσουν στην AI απέναντι στην Κίνα και ότι τέτοιες εγκαταστάσεις αποτελούν αναγκαία υποδομή της νέας οικονομικής και γεωπολιτικής μάχης. Η φράση του ότι «δεν υπάρχει μεγαλύτερη εγκατάσταση στον κόσμο από αυτή» ακούστηκε σχεδόν σαν επίδειξη πυραυλικής ισχύος. Και ίσως αυτό ακριβώς να είναι το Stratos. Οχι απλώς ένα data center, αλλά ένας νέος ψηφιακός εξοπλισμός υπερδύναμης. Η AI έχει ήδη περάσει από τη Silicon Valley στα υπουργεία Άμυνας, στα ενεργειακά δίκτυα και στη γεωπολιτική στρατηγική. Η μάχη για την τεχνητή νοημοσύνη θυμίζει όλο και περισσότερο την παλιά κούρσα του πετρελαίου ή των πυρηνικών. Οποιος διαθέτει περισσότερη υπολογιστική ισχύ, διαθέτει οικονομική και πολιτική επιρροή. Μόνο που τώρα ο ανταγωνισμός μετριέται σε chips, data centers και gigawatts.
Το μέλλον σε υψηλές θερμοκρασίες
Σύμφωνα με τον φυσικό Ρομπ Ντέιβις από το Utah State University, η θερμότητα που θα παράγεται από τις εγκαταστάσεις ψύξης μπορεί να επηρεάσει αισθητά τη θερμοκρασία στην κοιλάδα Hansel. Δηλαδή η AI δεν θα αλλάζει μόνο την οικονομία και την εργασία. Ενδέχεται να αλλάζει ακόμη και το μικροκλίμα περιοχών. Για χρόνια η Silicon Valley πουλούσε την εικόνα μιας βιομηχανίας σχεδόν οικολογικής. Νεαροί προγραμματιστές με laptops, εφαρμογές, άυλες υπηρεσίες και ψηφιακή καινοτομία. Η πραγματικότητα της AI μοιάζει πολύ διαφορετική. Μοιάζει με τεράστιους βιομηχανικούς όγκους που απαιτούν ενέργεια, ψύξη, γη και αδιάκοπη παραγωγή ηλεκτρισμού. Πίσω από την κομψή οθόνη κάθε chatbot, ίσως να κρύβεται τελικά ένας ολόκληρος σταθμός παραγωγής φυσικού αερίου.
Ναι, οι πόλεμοι του μέλλοντος θα ξεκινούν από το νερό
Η σύγκρουση στη Γιούτα αποκτά ήδη χαρακτηριστικά πολιτισμικού πολέμου. Ο Ο’Λίρι κατηγορεί τους αντιδρώντες ως επαγγελματίες ακτιβιστές. Οι πολίτες απαντούν ότι ένας δισεκατομμυριούχος από άλλη πολιτεία δεν μπορεί να αποφασίζει για τους φυσικούς πόρους τους. Και κάπου εκεί αρχίζει να φαίνεται το πραγματικό ερώτημα της εποχής. Πόση φύση είναι διατεθειμένες να θυσιάσουν οι κοινωνίες για την AI. Η τεχνητή νοημοσύνη υπόσχεται παραγωγικότητα, πλούτο και τεχνολογική κυριαρχία. Ο λογαριασμός όμως ίσως έρχεται σε νερό, θερμότητα και ενέργεια. Και ο κόσμος αρχίζει να συνειδητοποιεί ότι το μέλλον των μηχανών θέλει γη, καύσιμα και φυσικούς πόρους που σπανίζουν όλο και πιο πολύ.
Και μοιάζει κανείς, να μη νοιάζεται, πια.
