Με περισσότερους από τους μισούς εγκεκριμένους δικαιούχους να μην έχουν καταφέρει να βρουν κατοικία, το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» ολοκληρώνεται, επιβεβαιώνοντας ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα στην αγορά στέγης δεν είναι ότι λείπουν τα δάνεια, λείπουν τα σπίτια.
Παρότι συνολικά 38.000 υποψήφιοι αγοραστές έλαβαν προέγκριση χρηματοδότησης από τις τράπεζες, μόλις 17.000 κατάφεραν τελικά να προχωρήσουν στην αγορά κατοικίας ή βρίσκονται στο τελικό στάδιο υπογραφής συμβολαίων. Οι υπόλοιποι 21.000, παρά το γεγονός ότι κρίθηκαν πιστοληπτικά κατάλληλοι και εξασφάλισαν τραπεζική έγκριση, δεν κατάφεραν να εντοπίσουν ακίνητο που να πληροί τους όρους του προγράμματος.
Αυτό προκύπτει από τα απολογιστικά στοιχεία του προγράμματος, που μετά τα μπρος-πίσω στις ημερομηνίες για την υπογραφή των δανειακών συμβάσεων, έχει μπει στην τελική ευθεία. Το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε στις αρχές Ιουνίου, αλλά με δεδομένο ότι ένας μεγάλος αριθμός αιτούντων δεν έχει προλάβει να υπογράψει συμβόλαια αγοραπωλησίας, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έδωσε παράταση έως τις 31 Αυγούστου προκειμένου να δοθεί χρόνος να υπογραφούν και οι εκκρεμείς συμβάσεις. Πρόκειται για 6.000 δικαιούχους που έχουν ήδη λάβει έγκριση δανείου από την τράπεζα, έχουν εντοπίσει κατοικία, η οποία μάλιστα φέρει και ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου, αλλά δεν έχουν ακόμη υπογράψει συμβόλαιο αγοραπωλησίας. Οπως ανακοίνωσε το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, τα δάνεια αυτά θα ικανοποιηθούν με πόρους της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.
Ετσι, μαζί με αυτούς που είναι στην ουρά για την υπογραφή συμβολαίων οι συνολικές δεσμεύσεις φτάνουν στο 1,8 δισ. ευρώ, σε σύνολο 2 δισ. ευρώ, που ήταν οι διαθέσιμοι πόροι του προγράμματος. Από αυτά τα χρήματα μέχρι σήμερα έχει ήδη εκταμιευθεί περίπου 1,2 δισ. ευρώ σε περισσότερους από 11.000 δικαιούχους, ενώ απομένουν προς διάθεση περίπου 630 εκατ. ευρώ που αντιστοιχούν στους 6.000 δανειολήπτες οι οποίοι βρίσκονται ένα βήμα πριν από την ολοκλήρωση της αγοράς.
Εμεινε εκτός το 55%
Το πλέον αποκαλυπτικό στοιχείο, ωστόσο, αφορά όσους έμειναν εκτός αγοράς παρά το γεγονός ότι είχαν εξασφαλίσει χρηματοδότηση. Σύμφωνα με τα στοιχεία του προγράμματος, συνολικά εγκρίθηκαν περίπου 38.000 αιτήσεις δανειοδότησης.
Από αυτούς, μόνο 17.000 προχώρησαν ή βρίσκονται σε διαδικασία ολοκλήρωσης της αγοράς κατοικίας. Αυτό σημαίνει ότι περίπου 21.000 νοικοκυριά, δηλαδή πάνω από το 55% όσων έλαβαν έγκριση από την τράπεζα, δεν κατάφεραν να βρουν την κατάλληλη κατοικία, δηλαδή που να πληροί τον όρο της παλαιότητας και την αξία του ακινήτου.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις και με δεδομένο ότι το μέσο δάνειο είναι κοντά στις 125.000 ευρώ, γίνεται αντιληπτό ότι οι βασικοί ωφελημένοι του προγράμματος είναι κυρίως οι κάτοικοι των αστικών κέντρων της Περιφέρειας, όπου όμως η στεγαστική κρίση δεν έχει την ίδια ένταση, ειδικά στα μη τουριστικά σημεία της χώρας. Με δεδομένο ότι πολλά από τα ακίνητα που πληρούν τα κριτήρια του προγράμματος απαιτούν σοβαρή ανακαίνιση, οι υποψήφιοι υποχρεώνονται να καταφύγουν σε νέο δανεισμό, ο οποίος όμως δεν τεκμηριώνεται από το εισόδημά τους και έτσι αρκετοί είναι εκείνοι που εγκαταλείπουν στην πορεία την προσπάθεια. Σύμφωνα με εκτιμήσεις στελεχών από την αγορά ακινήτων, το πρόγραμμα «Σπίτι μου Ι και ΙΙ» έχει αυξήσει έως και 30% τις τιμές των κατοικιών, εξανεμίζοντας σημαντικό μέρος από το όφελος που κάποιος αποκομίζει μέσα από το μειωμένο επιτόκιο. Υπενθυμίζεται ότι το «Σπίτι μου ΙΙ» προβλέπει επιδότηση επιτοκίου κατά 50% για όλη τη διάρκεια του δανείου και το μέσο επιτόκιο διαμορφώνεται σήμερα κοντά στο 2,3% (euribor 3μήνου 2,7% + spread από 1,6% έως 2%), στο μισό δηλαδή ενός μέσου συμβατικού δανείου με κυμαινόμενο επιτόκιο.
Περιορισμένη προσφορά
Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει το διαρθρωτικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η ελληνική αγορά κατοικίας. Παρά τη μεγάλη ζήτηση και τα ευνοϊκά δάνεια, η προσφορά ακινήτων που πληρούν τα κριτήρια του προγράμματος αποδείχθηκε εξαιρετικά περιορισμένη. Σε πολλές περιοχές οι υποψήφιοι αγοραστές βρέθηκαν αντιμέτωποι είτε με έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών είτε με σοβαρές ανατιμήσεις, καθώς η αυξημένη ζήτηση πίεσε περαιτέρω τις τιμές.
Η εικόνα αυτή αναμένεται να τροφοδοτήσει τη συζήτηση για την επόμενη ημέρα της στεγαστικής πολιτικής. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η επιδότηση της ζήτησης μέσω φθηνών δανείων, αν δεν συνοδεύεται από μέτρα ενίσχυσης της προσφοράς κατοικιών, έχει περιορισμένη αποτελεσματικότητα. Το γεγονός ότι περισσότεροι από ένας στους δύο εγκεκριμένους δικαιούχους δεν κατάφεραν να αγοράσουν σπίτι, παρά το ότι είχαν εξασφαλίσει τραπεζική χρηματοδότηση, αποτελεί ίσως το πιο ηχηρό μήνυμα που αφήνει πίσω του το «Σπίτι μου ΙΙ».
