20 Απριλίου 2020
Μπορεί σήμερα ο πλανήτης να βιώνει μια ενεργειακή κρίση που έσπρωξε τις τιμές του πετρελαίου ακόμα και πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, όμως στις 20 Απριλίου του 2020, εν μέσω της πανδημίας του κορωνοϊού, οι τιμές του πετρελαίου έπεσαν ακόμα και κάτω από το μηδέν.
Μοιάζει αδιανόητο, όμως την ημέρα εκείνη, οι τιμές του αμερικανικού πετρελαίου WTI υποχώρησαν πάνω από 250%, κλείνοντας τελικά στα -37,63 δολάρια ανά βαρέλι.
Ήταν η πρώτη φορά που το αμερικανικό πετρέλαιο έπεσε σε αρνητικό έδαφος, καθώς ολόκληρος ο πλανήτης κατέβαζε «ρολά».
Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Μπροστά στη δραματική μείωση της ζήτησης, αφού τα εργοστάσια κατέβαζαν διακόπτες και ο κόσμος έμενε κλεισμένος στα σπίτια του, οι παραγωγοί πετρελαίου πλήρωναν όσο-όσο τους αγοραστές για να τους απαλλάξουν από το πετρέλαιο, υπό τον φόβο ότι οι διαθέσιμοι αποθηκευτικοί χώροι θα εξαντλούνταν τον Μάιο.
Βέβαια, όλα αυτά δεν σήμαιναν ότι οι οδηγοί θα μπορούσαν να γεμίσουν τα αυτοκίνητά τους με βενζίνη χωρίς να χρειάζεται να πληρώσουν.
Η δραματική πτώση του WTI ήταν εν μέρει μια τεχνική κίνηση, που οφειλόταν στην ίδια τη φύση της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου.
Όταν ένας επενδυτής αγοράζει μια μετοχή σε ένα χρηματιστήριο, δίνει απλά την εντολή σε μια χρηματιστηριακή και μέσω διαδικασιών τις οποίες δεν χρειάζεται καν να γνωρίζει, έχει τη μετοχή αυτή στην ιδιοκτησία του, έστω και εάν είναι σε ψηφιακή μορφή.
Η αγορά πετρελαίου λειτουργεί διαφορά. Το πετρέλαιο διαπραγματεύεται κυρίως με τη μορφή προθεσμιακών συμβολαίων. Πρόκειται για συμφωνίες που κλείνει ένας επενδυτής να αγοράσει ή να πουλήσει πετρέλαιο σε κάποια συγκεκριμένη τιμή στο μέλλον. Τα συμβόλαια αυτά «λήγουν» σε μηνιαία βάση, και στο σημείο αυτό, ο αντισυμβαλλόμενος που έχει στην κατοχή του το συμβόλαιο δέχεται την παράδοση του πετρελαίου από εκείνον που το εξέδωσε.
Η τιμή του πετρελαίου που ακούμε στις ειδήσεις είναι κατά κανόνα η τιμή του συμβολαίου του επόμενου μήνα.
Έτσι, εάν για παράδειγμα μια αεροπορική εταιρεία ή ένα διυλιστήριο χρειάζεται πετρέλαιο, μπορεί να αγοράσει προθεσμιακά συμβόλαια, ώστε να «κλειδώσει» μια συγκεκριμένη τιμή και να μπορεί να είναι βέβαιη για το πόσο αυτό θα της κοστίσει.
Όμως, κάποιοι άνθρωποι θέλουν απλά να «στοιχηματίσουν» στην τιμή του πετρελαίου. Αυτοί, δεν επιθυμούν να τους παραδοθεί το πετρέλαιο, αλλά απλά να κερδίσουν αν η τιμή του κινηθεί ανοδικά. Έτσι, στο τέλος του μήνα, συνήθως πουλάνε το συμβόλαιο που πρόκειται να λήξει και αγοράζουν το συμβόλαιο του επόμενου μήνα (αυτό ονομάζεται roll over).
Καθώς, λοιπόν, το συμβόλαιο Μαΐου του WTI έληγε εκείνη την ημέρα, όσοι το είχαν αγοράσει έπρεπε είτε να είναι προετοιμασμένοι να δεχθούν την παράδοση του πετρελαίου ή να το πουλήσουν σε κάποιον που μπορούσε να το κάνει.
Όμως το πετρέλαιο WTI παραδίδεται μόνο σε ένα μέρος: Ένα πετρελαϊκό κέντρο στο Cushing της Οκλαχόμα. Και όλες οι διαθέσιμες δεξαμενές αποθήκευσης στο Cushing ήταν ήδη γεμάτες.
Αυτό σήμαινε ότι όποιος είχε στα χέρια του ένα συμβόλαιο Μαΐου, επρόκειτο να δεχθεί την παράδοση του πετρελαίου WTI, αλλά δεν είχε πουθενά να το βάλει. Επομένως, δεν είχε άλλη λύση παρά να πληρώσει κάποιον να τον απαλλάξει από το συμβόλαιο.
Είναι χαρακτηριστικό ότι και το συμβόλαιο Ιουνίου του WTI υποχώρησε εκείνη την ημέρα, όμως κινούνταν σε θετικό επίπεδο, στα 20 δολάρια το βαρέλι.
Στις ΗΠΑ αλλά και αλλού στον κόσμο, οι πετρελαϊκές εταιρείες αναγκάζονταν να μειώσουν την παραγωγή τους, ως απάντηση στη μειωμένη ζήτηση, όμως αυτό δεν ήταν αρκετό για να αλλάξει την συνολική εικόνα: Ο πλανήτης είχε περισσότερο πετρέλαιο από όσο μπορούσε να χρησιμοποιήσει (ή έστω να αποθηκεύσει) εν μέσω lockdown.
