Οι κατασκευαστές τσιπ μνήμης αυξάνουν την παραγωγή τους, όμως οι ανάγκες της τεχνητής νοημοσύνης αλλάζουν τις προτεραιότητές τους. Μεγαλύτερο μέρος της παραγωγικής δυναμικότητας κατευθύνεται στις μνήμες υψηλών επιδόσεων που χρησιμοποιούν τα κέντρα δεδομένων. Έτσι, μικρότερες ποσότητες μένουν διαθέσιμες για υπολογιστές, smartphones και άλλες καταναλωτικές συσκευές. Η αγορά πιέζεται επομένως από τον τρόπο με τον οποίο μοιράζεται η παραγωγή. Στην κρίση του 2020-2022 είχαν συμπέσει η απότομη αύξηση της ζήτησης με προβλήματα στην παραγωγή και την εφοδιαστική αλυσίδα.
Σύμφωνα με τη νεότερη έρευνα της TrendForce για την αγορά μνημών, η τεχνητή νοημοσύνη θα παραμείνει ο βασικός παράγοντας αύξησης της ζήτησης και το 2027. Το έλλειμμα στην αγορά DRAM υπολογίζεται μεταξύ 1% και 2% για το 2026 και αναμένεται να διευρυνθεί το επόμενο έτος, καθώς οι ανάγκες των διακομιστών αυξάνονται ταχύτερα από την παραγωγή.
Οι προβλέψεις της World Semiconductor Trade Statistics δείχνουν πόσο γρήγορα μεγαλώνει η συγκεκριμένη αγορά. Η WSTS εκτιμά ότι η αξία της παγκόσμιας αγοράς ημιαγωγών θα αυξηθεί κατά 90% το 2026 και θα φθάσει τα 1,51 τρισ. δολάρια. Η μεγαλύτερη ώθηση αναμένεται από τις μνήμες, με την αξία της κατηγορίας να προβλέπεται ότι θα αυξηθεί περίπου κατά 250% και θα ξεπεράσει τα 800 δισ. δολάρια. Οι επενδύσεις σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, οι μνήμες υψηλού εύρους ζώνης και τα συστήματα επιταχυνόμενων υπολογισμών αποτελούν τους κύριους λόγους αυτής της ανόδου.
Οι μνήμες DRAM αποθηκεύουν προσωρινά τα δεδομένα που χρειάζονται οι επεξεργαστές σε διακομιστές, υπολογιστές και κινητά τηλέφωνα. Οι HBM αποτελούν ειδική κατηγορία DRAM υψηλού εύρους ζώνης. Τοποθετούνται πολύ κοντά στους επεξεργαστές τεχνητής νοημοσύνης και επιτρέπουν τη γρήγορη μεταφορά μεγάλου όγκου δεδομένων. Όσο μεγαλώνουν τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης και αυξάνεται ο όγκος των δεδομένων που επεξεργάζονται, τόσο περισσότερη μνήμη χρειάζονται τα κέντρα δεδομένων.
Η παραγωγή HBM απαιτεί περισσότερους δίσκους πυριτίου, τα λεγόμενα wafers, από την παραγωγή συμβατικών DRAM για τον ίδιο όγκο μνήμης. Έτσι, ο τελικός όγκος μνήμης αυξάνεται με βραδύτερο ρυθμό από τον αριθμό των wafers που μπαίνουν στην παραγωγή. Η στροφή προς τις HBM και τις μνήμες διακομιστών περιορίζει ακόμη περισσότερο τις ποσότητες που προορίζονται για τις συμβατικές εφαρμογές.
Οι μεγάλοι πάροχοι υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους διατηρούν τις επενδύσεις τους σε υποδομές σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, εξασφαλίζοντας μεγάλες ποσότητες μνήμης για τα κέντρα δεδομένων τους. Οι HBM και τα προϊόντα για διακομιστές που καλύπτουν αυτή τη ζήτηση προσφέρουν στους κατασκευαστές υψηλότερα περιθώρια κέρδους από τις μνήμες των καταναλωτικών συσκευών. Η σαφώς ασθενέστερη ζήτηση από τις αγορές υπολογιστών και smartphones ενισχύει τη στροφή των εταιρειών προς τα προϊόντα για κέντρα δεδομένων.
Οι επιπτώσεις φαίνονται ήδη στις τιμές. Σε ξεχωριστή έρευνα για το τρίτο τρίμηνο του 2026, η TrendForce προβλέπει αύξηση 13%-18% στις τιμές συμβολαίων των συμβατικών DRAM και 10%-15% στις αντίστοιχες τιμές των NAND Flash, σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο. Ο ρυθμός των ανατιμήσεων είναι χαμηλότερος από εκείνον των προηγούμενων τριμήνων, όμως οι τιμές βρίσκονται ήδη σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Οι κατασκευαστές υπολογιστών και smartphones έχουν ελάχιστο περιθώριο να απορροφήσουν το αυξημένο κόστος πριν το μεταφέρουν στις λιανικές τιμές.
Στους φορητούς υπολογιστές, το αυξημένο κόστος των εξαρτημάτων αρχίζει ήδη να περνά στις τιμές πώλησης. Οι ανατιμήσεις μπορεί να οδηγήσουν αρκετούς καταναλωτές να αναβάλουν την αντικατάσταση παλαιότερων συσκευών, περιορίζοντας τις συνολικές αποστολές φορητών υπολογιστών. Το αυξημένο κόστος της μνήμης καταλήγει έτσι στη λιανική αγορά και επηρεάζει άμεσα τον αγοραστή μιας νέας συσκευής.
Η αύξηση της προσφοράς απαιτεί χρόνο. Αρκετοί παραγωγοί επεκτείνουν τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις τους και σχεδιάζουν νέες μονάδες, όμως η κατασκευή των εργοστασίων, η εγκατάσταση του εξοπλισμού και η προετοιμασία των γραμμών παραγωγής χρειάζονται μεγάλο χρονικό διάστημα. Ορισμένες νέες μονάδες αναμένεται να ξεκινήσουν μέσα στο 2027, αλλά η TrendForce εκτιμά ότι η ουσιαστική ενίσχυση της παραγωγής θα φανεί το 2028. Ως τότε, η προσφορά DRAM θα υπολείπεται των αναγκών της αγοράς.
Στη NAND Flash, η οποία χρησιμοποιείται για τη μόνιμη αποθήκευση δεδομένων σε SSD, κινητά τηλέφωνα και άλλες συσκευές, οι προοπτικές είναι διαφορετικές. Η αγορά εμφανίζει έλλειμμα 4%-5% το 2026, λόγω της ισχυρής ζήτησης που συνδέεται με την τεχνητή νοημοσύνη, της περιορισμένης επέκτασης της παραγωγής και της προτεραιότητας που δίνουν οι κατασκευαστές στα SSD υψηλής χωρητικότητας για κέντρα δεδομένων. Από το δεύτερο εξάμηνο του 2027, η λειτουργία νέων μονάδων και η ασθενέστερη ζήτηση από τα καταναλωτικά ηλεκτρονικά μπορεί να αποκαταστήσουν την ισορροπία και να ασκήσουν καθοδική πίεση στις τιμές.
Η γενική αναφορά σε «έλλειψη τσιπ» κρύβει τις διαφορετικές τάσεις μέσα στην αγορά. Στη DRAM, το έλλειμμα αναμένεται να συνεχιστεί και το 2027, καθώς η ζήτηση για HBM και μνήμες διακομιστών αυξάνεται ταχύτερα από την προσφορά. Στη NAND Flash, η αγορά μπορεί να επιστρέψει σε μεγαλύτερη ισορροπία από το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Μέχρι να αποδώσουν οι νέες επενδύσεις, οι ανάγκες των κέντρων δεδομένων θα επηρεάζουν την κατανομή της παραγωγής και την πορεία των τιμών σε ολόκληρη την αγορά.
