Κάποτε το ακριβότερο ποτό στον κόσμο έφερνε στο μυαλό γαλλικά κρασιά, σπάνιες σαμπάνιες ή σκωτσέζικα ουίσκι με ιστορία αιώνων…
Μα στις μέρες μας όλα αλλάζουν και πράγματα που συμβαίνουν απίθανα, είναι γεγονότα. Συγκεκριμένα στις 30 Μαΐου, ένα ουίσκι, εντελλώς ιαπωνικό, το Yamazaki 50 Year Old πωλήθηκε στο Χονγκ Κονγκ για 8,25 εκατομμυρίων δολαρίων Χονγκ Κονγκ, δηλαδή περίπου 1,05 εκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ, καταγράφοντας νέο παγκόσμιο ρεκόρ για ιαπωνικό ουίσκι, ξεπερνώντας το προηγούμενο, που κατείχε επίσης ένα Yamazaki 55 Year Old από το 2020. Βέβαια στα ουίσκι, ανεξαρτήτως χώρας, υπάρχουν πολύ ακριβότερες πωλήσεις, όπως για παράδειγμα ένα σκωτσέζικο The Macallan Valerio Adami 1926, που το 2023, πωλήθηκε για περίπου 2,7 εκατομμύρια δολάρια! Ε, ναι τα πράγματα αλλάζουν, αλλά μερικές αξίες, μένουν ακλόνητες.
Από τα Χάι Λαντς στην Ιαπωνία του σάκε
Για δεκαετίες η παγκόσμια βιομηχανία ουίσκι περιστρεφόταν βέβαια γύρω από τη Σκωτία και λιγότερο σε φήμη την Ιρλανδία, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν ταυτιστεί με το μπέρμπον του Κεντάκι και ο Καναδάς με τα ήπια rye whiskies που εξήγαγε σε όλο τον κόσμο. Η Ιαπωνία με παράδοση στο δικό τους ποτό, το σάκε, εμφανίστηκε αργά, αλλά προφανώς στο αλλόκοτο για αυτήν προσκήνιο, με υπομονή, τεχνική ακρίβεια και σχεδόν εμμονική προσήλωση στη λεπτομέρεια. Ήταν στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν ο Μασατάκα Τακετσούρου ταξίδεψε στη Σκωτία για να μελετήσει την τέχνη της απόσταξης. Επιστρέφοντας στην Ιαπωνία, συνέβαλε στη δημιουργία μιας βιομηχανίας που για δεκαετίες παρέμενε κυρίως εγχώρια υπόθεση. Η μεγάλη αλλαγή ήρθε μετά το 2000, όταν ιαπωνικές ετικέτες άρχισαν να κερδίζουν διεθνή βραβεία απέναντι στα πιο ιστορικά σκωτσέζικα αποστακτήρια. Το Yamazaki της Suntory, το Hakushu, το Hibiki και αργότερα τα σπάνια Karuizawa μετατράπηκαν σε αντικείμενα λατρείας για συλλέκτες από τη Σιγκαπούρη, το Χονγκ Κονγκ, την Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η δύναμη της σπανιότητας
Το Yamazaki 50 Year Old που κατέρριψε το ρεκόρ δεν είναι απλώς ένα παλιό ουίσκι. Πρόκειται για μία από τις πιο περιορισμένες εμφιαλώσεις που έχουν κυκλοφορήσει ποτέ στην Ιαπωνία. Οι φιάλες διατέθηκαν μόνο το 2005, το 2007 και το 2011. Το συγκεκριμένο μπουκάλι εμφιαλώθηκε αποκλειστικά για την 50ή επέτειο του Club Natsume στη Ναγκόγια, ενός ιδιωτικού μπαρ αποκλειστικά για μέλη. Η ετικέτα είναι φτιαγμένη από παραδοσιακό χαρτί washi και φέρει την υπογραφή του αρχιαποσταγματοποιού της Suntory, Σίντζι Φουκούγιο. Στον κόσμο των συλλεκτών, τέτοιες λεπτομέρειες έχουν τεράστια σημασία. Η αξία δεν βρίσκεται μόνο στο περιεχόμενο αλλά και στην ιστορία, την προέλευση και τη μοναδικότητα. Όταν στη δημοπρασία της Bonhams τρεις συλλέκτες μπήκαν σε παρατεταμένο πόλεμο προσφορών, η τιμή σχεδόν διπλασιάστηκε σε σχέση με την ανώτατη εκτίμηση. Το αποτέλεσμα θύμιζε περισσότερο δημοπρασία έργου τέχνης παρά πώληση ποτού.
Οι συνήθειες των συλλεκτών της πολυτέλειας και ο ασιατικός πλούτος
Οι συλλέκτες υπερπολυτελών αγαθών, μοιάζουν να μη χορταίνουν ποτέ και να αναζητούν ολοένα και περισσότερο αντικείμενα σπάνια, για λίγους, με διαθεσιμότητα για εκλεκτούς του πλούτου. Ρολόγια, αθλητικά παπούτσια, τσάντες, vintage αυτοκίνητα, σπάνια κρασιά και πλέον ουίσκι ανταγωνίζονται για το ίδιο πορτοφόλι. Σύμφωνα με διεθνείς οίκους δημοπρασιών, οι αγοραστές υψηλής περιουσίας αναζητούν αγαθά που συνδυάζουν πολιτισμική αξία, ιστορία και περιορισμένη παραγωγή. Το ιαπωνικό ουίσκι διαθέτει και τα τρία. Υπάρχει ακόμη ένας παράγοντας. Η άνοδος του ασιατικού πλούτου. Το Χονγκ Κονγκ, η Σιγκαπούρη και η ηπειρωτική Κίνα έχουν εξελιχθεί σε κομβικά κέντρα της παγκόσμιας αγοράς δημοπρασιών. Οι αγοραστές αυτών των αγορών εμφανίζουν ιδιαίτερη προτίμηση σε προϊόντα με ιαπωνική προέλευση, τα οποία θεωρούνται συνώνυμα της ποιότητας και της δεξιοτεχνίας.
Η επιστροφή του Ιαπωνικού ουίσκι
Η αγορά του ιαπωνικού ουίσκι γνώρισε εντυπωσιακή άνοδο μετά το 2015. Τότε ένα πλήρες σετ 54 φιαλών της σειράς Ichiro’s πωλήθηκε για 3,79 εκατομμύρια δολάρια Χονγκ Κονγκ, σημειώνοντας ρεκόρ για την εποχή του. Το 2018 ένα Yamazaki 50 Year Old έφτασε τα 2,3 εκατομμύρια δολάρια Χονγκ Κονγκ στον οίκο Sotheby’s. Λίγους μήνες αργότερα το ίδιο ουίσκι κατέρριψε ξανά το ρεκόρ μέσω της Bonhams. Η κορύφωση ήρθε στις αρχές του 2022, όταν οι τιμές στη δευτερογενή αγορά άγγιξαν ιστορικά επίπεδα. Ακολούθησε μια περίοδος διόρθωσης που κράτησε σχεδόν τρία χρόνια. Πολλοί συλλέκτες θεώρησαν ότι η φρενίτιδα είχε τελειώσει. Η πρόσφατη πώληση όμως δείχνει ότι τα κορυφαία κομμάτια παραμένουν ανάρπαστα για τους πάμπλουτους συλλέκτες. Το ίδιο Σαββατοκύριακο, ένα Karuizawa 52 Year Old Treasure Ship πωλήθηκε για 6,25 εκατομμύρια δολάρια Χονγκ Κονγκ. Τον περασμένο αιώνα τα φημισμένα κρασιά της Βουργουνδίας ήταν συλλεκτικοί θησαυροί. Μα οι καιροί αλλάζουν και πράγματα, που θα φαινόταν, κάποτε, παράδοξα και αλλόκοτα, συμβαίνουν.
Έτσι, τώρα πια, τα σπάνια ιαπωνικά ουίσκι, όσο κι αν ακούγεται αυτό παράδοξο, ανήκουν στα πιο περιζήτητα αντικείμενα πολυτελείας στον κόσμο.
