Σε έναν από τους σημαντικότερους δανειολήπτες εξελίσσεται τα τελευταία χρόνια ο ελληνικός τουρισμός, καθώς οι τράπεζες στρέφουν ολοένα και περισσότερα κεφάλαια προς έναν κλάδο που εμφανίζει σταθερή ανάπτυξη, ισχυρές ταμειακές ροές και αυξημένες επενδυτικές ανάγκες.
Τα στοιχεία που παρουσίασε πρόσφατα ο CEO της Optima Bank Γιώργος Τανισκίδης, στο πλαίσιο της γενικής συνέλευσης της εισηγμένης Μπλε Κέδρος – σ.σ. η τράπεζα είναι ο πιστωτής της ΑΕΕΑΠ – καταγράφουν τη μεταβολή αυτή, αποτυπώνοντας τόσο την πορεία των χρηματοδοτήσεων όσο και τη συνολική αλλαγή του τραπεζικού περιβάλλοντος. Όπως φαίνεται από την έρευνα της Optima, η χρηματοδότηση του κλάδου του τουρισμού και της εστίασης παρέμεινε ουσιαστικά στάσιμη για περισσότερο από μία δεκαετία. Το 2009 τα δανειακά υπόλοιπα διαμορφώνονταν στα 7,4 δισ. ευρώ, ενώ το 2011 είχαν υποχωρήσει οριακά στα 7,2 δισ. ευρώ. Καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου της κρίσης χρέους, των μνημονίων και των capital controls, οι χορηγήσεις κινήθηκαν σε στενό εύρος διακύμανσης, παρά το γεγονός ότι ο τουρισμός άρχιζε σταδιακά να αναδεικνύεται σε βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας. Το 2016 τα δανειακά υπόλοιπα ανέρχονταν σε 7,6 δισ. ευρώ, ενώ το 2018 είχαν υποχωρήσει εκ νέου κοντά στα 7 δισ. ευρώ.
Η πραγματική αλλαγή , πάντως, ξεκινά μετά το 2019, καθώς, παρά τις αναταράξεις που προκάλεσε η πανδημία, ο κλάδος επανήλθε γρήγορα σε αναπτυξιακή τροχιά, προσελκύοντας σημαντικά νέα κεφάλαια. Τα δάνεια προς τουριστικές και επισιτιστικές επιχειρήσεις ανήλθαν σε 7,9 δισ. ευρώ το 2021, αυξήθηκαν στα 8,6 δισ. ευρώ το 2022 και έφθασαν στα 9,2 δισ. ευρώ το 2023. Η άνοδος συνεχίστηκε το 2024, ενώ το 2025 τα δανειακά υπόλοιπα ξεπέρασαν τα 10,7 δισ. ευρώ, για να διαμορφωθούν στα 10,77 δισ. ευρώ το 2026. Σήμερα ο τουρισμός αντιστοιχεί στο 8,4% των συνολικών τραπεζικών χορηγήσεων, ποσοστό που αποτυπώνει τον αυξανόμενο ρόλο του κλάδου στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών.
Πίσω από αυτή την τάση βρίσκεται και η θεαματική βελτίωση των συνθηκών στο τραπεζικό σύστημα. Οι καταθέσεις, οι οποίες είχαν καταρρεύσει από τα 235 δισ. ευρώ το 2010 στα 121 δισ. ευρώ το 2015, ακολουθούν πλέον σταθερά ανοδική πορεία. Από τα 141 δισ. ευρώ το 2020 ανήλθαν στα 172 δισ. ευρώ το 2021, στα 183 δισ. ευρώ το 2022, στα 194 δισ. ευρώ το 2024 και στα 213 δισ. ευρώ το 2025. Αντίθετα, τα συνολικά δάνεια του συστήματος έχουν υποχωρήσει από τα επίπεδα των 259 δισ. ευρώ που καταγράφονταν πριν από την κρίση στα περίπου 129 δισ. ευρώ σήμερα. Η εξέλιξη αυτή έχει δημιουργήσει πλεονάζουσα ρευστότητα που υπερβαίνει τα 80 δισ. ευρώ, δίνοντας στις τράπεζες τη δυνατότητα να αυξήσουν τις χρηματοδοτήσεις τους προς κλάδους με υψηλές προοπτικές ανάπτυξης. Την ίδια στιγμή, η εξυγίανση των ισολογισμών έχει προχωρήσει με ταχείς ρυθμούς, καθώς ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων υποχώρησε από το ιστορικό υψηλό του 48,1% το 2015 στο 3,3% το 2025.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Optima Bank, η οποία έχει αυξήσει την έκθεσή της στον τουρισμό. Τα δανειακά υπόλοιπα στον κλάδο παροχής καταλύματος και εστίασης ανήλθαν από 28 εκατ. ευρώ το 2020 σε 46 εκατ. ευρώ το 2021 και 75 εκατ. ευρώ το 2022. Η ανάπτυξη επιταχύνθηκε στη συνέχεια, με το χαρτοφυλάκιο να φθάνει τα 197 εκατ. ευρώ το 2023, τα 327 εκατ. ευρώ το 2024 και τα 528 εκατ. ευρώ το 2025. Ως αποτέλεσμα, το ποσοστό συμμετοχής του τουρισμού στο συνολικό δανειακό χαρτοφυλάκιο της τράπεζας αυξήθηκε από 4,45% το 2022 σε 8,07% το 2023, 8,93% το 2024 και 10,32% το 2025.
Πρέπει, ωστόσο, να αναφερθεί το πάγιο αίτημα των μικρών ξενοδόχων να διευκολυνθεί η πρόσβασή τους στη χρηματοδότηση. Σύμφωνα με όσα έχει πει σε περιφερειακό συνέδριο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων ο πρόεδρος Γιάννης Χατζής, η πλειοψηφία των ελληνικών επιχειρήσεων είναι non bankable, το 85% των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων αντιμετωπίζει δυσκολία στη χρηματοδότηση, όταν αυτή δεν είναι απαγορευτική. Ο βασικός λόγος είναι ότι οι τράπεζες χρειάζονται υποθήκη ακινήτων και στοιχεία εισοδήματος που δικαιολογούν το ποσό του δανείου.
Να σημειωθεί εδώ ότι ως η ομοσπονδία επιχειρεί να φέρει κοντά τους επιχειρηματίες με τις τράπεζες, πραγματοποιώντας σεμινάρια με τη Deloitte για τους ξενοδόχους που θέλουν να συμμορφωθούν με τις προϋποθέσεις των τραπεζών για χορηγήσεις δανείων, ενώ η ΠΟΞ υλοποίησε σε συνεργασία με την Εθνική Τράπεζα, το πρώτο «Hospitality meets Banking – Speakeasy Edition», με σκοπό να δημιουργήσει απευθείας διαύλους επικοινωνίας τραπεζιτών και ξενοδόχων.
