Την ανάγκη οι ελληνικές οικογενειακές επιχειρήσεις να ξεπεράσουν τα στενά όρια του «μικρός και νοικοκυρεμένος» και να περάσουν σε ένα νέο στάδιο μεγέθους, δομών και εταιρικής διακυβέρνησης, ανέδειξε ο πρόεδρος της Ideal Holdings, Λάμπρος Παπακωνσταντίνου, μιλώντας στο Delphi Forum.
Ο επικεφαλής της Ideal Holdings στάθηκε ιδιαίτερα στο διαχρονικό πρόβλημα του μεγέθους της ελληνικής επιχειρηματικότητας, υπογραμμίζοντας ότι πολλές εταιρείες παραμένουν οικογενειακές με την παραδοσιακή έννοια του όρου, χωρίς να κάνουν το επόμενο βήμα προς μια πιο σύνθετη, οργανωμένη και εξωστρεφή εταιρική δομή. Όπως σημείωσε, το κρίσιμο ζητούμενο είναι να υπάρξουν οι κατάλληλες συνθήκες και ένα αντικειμενικό πλαίσιο συνεννόησης, ώστε επιχειρήσεις να μπορούν να συνεργαστούν, να ενωθούν ή να προχωρήσουν σε μεγαλύτερα σχήματα.
Κατά τον ίδιο, η εταιρική διακυβέρνηση αποτελεί προϋπόθεση γι’ αυτή τη μετάβαση. Για να μπορέσει μια επιχείρηση να αντέξει, να αναπτυχθεί και να προσελκύσει κεφάλαια ή στρατηγικούς εταίρους, «πρέπει να αλλάξει κάτι», όπως είπε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι η οικογενειακή επιχείρηση δεν είναι αρνητικό μοντέλο από μόνη της, αλλά χρειάζεται πολλή δουλειά για να εξελιχθεί σε πραγματική εταιρεία, όπου η λέξη «οικογένεια» δεν θα καθορίζει τα όρια της ανάπτυξης.
Ο κ. Παπακωνσταντίνου τόνισε ότι το μέγεθος «μετράει», όχι μόνο για τις επιχειρήσεις συνολικά αλλά και για τα private equity funds, καθώς μόνο μέσα από μεγαλύτερα σχήματα μπορεί μια εταιρεία να αποκτήσει ανθεκτικότητα, ανταγωνιστικότητα και διεθνές αποτύπωμα. Ανέφερε ότι στην Ελλάδα υπάρχει συχνά μια εσωστρέφεια και μια υπερβολική έμφαση στην αυτάρκεια της μικρής επιχείρησης, ενώ η πραγματικότητα απαιτεί ευρύνοια, σύγχρονες πρακτικές και φιλοδοξία για μεγαλύτερη κλίμακα.
Στο πλαίσιο αυτό, ξεκαθάρισε ότι το μοντέλο «μικρός και νοικοκυρεμένος» μπορεί να είναι απολύτως θεμιτό για όποιον επιλέγει να παραμείνει μικρός, δεν επαρκεί όμως αν ο στόχος είναι η ουσιαστική ανάπτυξη. Εάν μια εταιρεία θέλει να προχωρήσει σε ένα μεγάλο βήμα, να δεχθεί κεφάλαια, να επενδύσει και να αποκτήσει ισχυρότερη παρουσία, τότε οφείλει να αλλάξει δομές, νοοτροπία και οργάνωση.
Το παράδειγμα της Barilla
Ως παράδειγμα ανέφερε την Ιταλία και ιδιαίτερα τη βιομηχανική της βάση στο Βορρά, σημειώνοντας ότι πολλές μεγάλες ιταλικές επιχειρήσεις παραμένουν οικογενειακές, αλλά έχουν καταφέρει να λειτουργούν με διαφορετική λογική. Επικαλέστηκε ενδεικτικά την Barilla, λέγοντας ότι αποτελεί οικογενειακή εταιρεία που όμως έχει επενδύσει συστηματικά στο scale, την επανεπένδυση των κερδών και την ανάληψη επιχειρηματικού ρίσκου. Κατά την ανάλυσή του, αυτή ακριβώς είναι η βασική διαφορά. «Στην Ιταλία πολλές οικογένειες επέλεξαν να επανεπενδύουν τα κέρδη στην επιχείρηση και να “στρεσάρουν” τον ισολογισμό τους όταν χρειάζεται, προκειμένου να χρηματοδοτήσουν εξαγορές και συγχωνεύσεις και να πετύχουν μεγαλύτερο αποτύπωμα», πρόσθεσε ο κύριος Παπακωνσταντίνου.
Αντίθετα, όπως είπε, στην Ελλάδα ελάχιστες επιχειρήσεις έχουν μπει πραγματικά σε αυτή τη διαδικασία. Οι περισσότερες αρκούνται σε ένα προστατευμένο μοντέλο λειτουργίας, το οποίο μπορεί να είναι ικανοποιητικό για τους μετόχους του, αλλά δεν είναι αρκετό για να στηρίξει την οικονομία και την πρόοδο της χώρας. Για να μεγαλώσει η ελληνική οικονομία, υπογράμμισε, χρειάζονται επιχειρήσεις με πραγματική εξωστρέφεια.
Ο ίδιος έδωσε μάλιστα έναν πιο ουσιαστικό ορισμό της εξωστρέφειας, λέγοντας ότι δεν αρκεί μια παρουσία σε εκθέσεις ή η αύξηση των εξαγωγών. Η πραγματική εξωστρέφεια, όπως τόνισε, σημαίνει αλλαγή δομών, διεθνή ανάπτυξη και δυνατότητα δημιουργίας παραγωγικών μονάδων εκτός Ελλάδας. Με άλλα λόγια, δεν αρκεί να πουλάς στο εξωτερικό· πρέπει να μπορείς και να χτίζεις εκτός συνόρων.
Το μοντέλο «buy, build, grow»
Περιγράφοντας τη δική του επενδυτική φιλοσοφία, ο πρόεδρος της Ideal Holdings σημείωσε ότι το μοντέλο της εταιρείας είναι το «buy, build, grow» και στη συνέχεια το exit. Όπως εξήγησε, η λογική αυτή στηρίζεται στην επένδυση σε μια βασική πλατφόρμα, η οποία στη συνέχεια ενισχύεται μέσω εξαγορών και οργανικής ανάπτυξης, ώστε να αποκτήσει κρίσιμη μάζα.
Για να υποστηρίξει το μοντέλο αυτό, αναφέρθηκε στην επένδυση της Ideal Holdings στην οικογενειακή βιομηχανία, Αστήρ Βυτόγιαννης, με δραστηριότητα στα μεταλλικά πώματα για μπύρες και αναψυκτικά. Όπως είπε, «η εταιρεία ήταν ήδη εξαγωγική και επιτυχημένη, ωστόσο η πραγματική μεταμόρφωση ήρθε όταν προχώρησε, με τη στήριξη των επενδυτών, στην εξαγορά αντίστοιχης μονάδας στο Γιοχάνεσμπουργκ της Νότιας Αφρικής, της Coleus Packaging. Έτσι, από μια οικογενειακή εξαγωγική επιχείρηση με μία μονάδα, εξελίχθηκε σε βιομηχανικό σχήμα με δύο εργοστάσια σε δύο ηπείρους, αυξάνοντας σημαντικά το προσωπικό και τον κύκλο εργασιών της».
Το πέρασμα στο στάδιο της οικογενειακής εξαγωγικής βιομηχανίας
Σύμφωνα με τον κ. Παπακωνσταντίνου, αυτή ήταν η στιγμή που η εταιρεία πέρασε από το στάδιο της οικογενειακής εξαγωγικής δραστηριότητας στο επίπεδο της πραγματικής ελληνικής εξαγωγικής βιομηχανίας. Το αποτέλεσμα ήταν να προσελκύσει το ενδιαφέρον μεγάλης ιταλικής πολυεθνικής του κλάδου, της Guala Closures, η οποία δραστηριοποιείται σε δεκάδες χώρες και είδε στην ελληνική εταιρεία ένα στοιχείο που δεν διέθετε στο δικό της χαρτοφυλάκιο. Η Ideal, όπως είπε, επέλεξε να αποεπενδύσει, κρίνοντας ότι ο νέος επενδυτής μπορούσε να οδηγήσει την εταιρεία σε ένα ακόμη υψηλότερο επίπεδο.
Ο πρόεδρος της Ideal Holdings σημείωσε ότι αυτή η εξέλιξη δεν ήταν απλώς μια επιτυχημένη στρατηγική εξόδου για τους επενδυτές, αλλά και ένα παράδειγμα του πώς μια ελληνική εταιρεία μπορεί να αναβαθμιστεί και να ενταχθεί σε ένα ισχυρό διεθνές οικοσύστημα. Όπως ανέφερε, μετά την εξαγορά ακολούθησαν νέες επενδύσεις στην Αφρική, γεγονός που, κατά την άποψή του, επιβεβαιώνει ότι η αρχική αναβάθμιση της ελληνικής εταιρείας δημιούργησε πραγματική προστιθέμενη αξία.
Το βασικό μήνυμα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι η ανάπτυξη δεν είναι μόνο θέμα «ξένων χρημάτων». Είναι θέμα δομής, οικογενειακής ωριμότητας, ανοιχτού μυαλού και ετοιμότητας να υιοθετηθεί μια διαφορετική επιχειρηματική λογική. Η επιχείρηση πρέπει να έχει στο DNA της τη διάθεση να μεγαλώσει και να αλλάξει.
«Η Ελλάδα διαθέτει ικανά μυαλά»
Ο κ. Παπακωνσταντίνου υπογράμμισε ακόμη ότι η Ελλάδα διαθέτει ικανά μυαλά και επιχειρηματικό ένστικτο, αλλά παραμένει χώρα μικρής κλίμακας με λίγους ισχυρούς παίκτες σε πολλούς κλάδους. Αυτό, όπως είπε, περιορίζει τις δυνατότητες δημιουργίας περισσότερων μεγάλων εταιρικών σχημάτων. Παρ’ όλα αυτά, εκτίμησε ότι υπάρχουν ελληνικές επιχειρήσεις με προοπτική διεθνούς επέκτασης, αρκεί να αναζητήσουν το επόμενο βήμα όχι μόνο στις πωλήσεις, αλλά και στην παραγωγική παρουσία στο εξωτερικό.
Κλείνοντας, στάθηκε και στη δυσκολία της εξόδου, αναγνωρίζοντας ότι πρόκειται για απαιτητική διαδικασία. Όπως είπε, όποιος δεν παραδέχεται τις δυσκολίες ενός exit «νομίζω ότι είναι τυφλός». Ωστόσο, υπογράμμισε ότι και αυτή είναι μέρος της συνολικής στρατηγικής μεγέθυνσης, εφόσον η επιχείρηση έχει πρώτα ακολουθήσει τη σωστή διαδρομή προς την ωρίμανση, την ανάπτυξη κλίμακας και τη διεθνή ανάπτυξη.
