Τη μείωση των αποθεμάτων τους σε δολάρια εντός της επόμενης δεκαετίας σχεδιάζουν οι κεντρικές τράπεζες λόγω της αύξησης του πολιτικού κινδύνου που συνδέεται με το αμερικανικό νόμισμα.
Η έρευνα της ανεξάρτητης ερευνητικής ομάδας OMFIF με έδρα το Λονδίνο, διεξήχθη με τη συμμετοχή 74 κεντρικών τραπεζών μεταξύ των μηνών Μαρτίου και Μαΐου, δηλαδή εν μέσω του πολέμου στη Μέση Ανατολή που ξεκίνησε εν μέρει από τις Ηνωμένες Πολιτείες και ανέτρεψε τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, αλλά και με φόντο τις συνεχείς προσπάθειες του Προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump να επιβάλει δασμούς. Οι παράγοντες αυτοί υπογραμμίζουν την ολοένα και πιο απρόβλεπτη ατζέντα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Η έρευνα πραγματοποιείται από το 2023, καταγράφοντας τις επενδυτικές προθέσεις των κεντρικών τραπεζών, αλλά είναι η πρώτη φορά που διαπιστώνει ότι η επιθυμία για μείωση των τοποθετήσεων σε δολάρια ξεπερνά την πρόθεση για αύξησή τους.
Η «αποδολαριοποίηση»
Τα ευρήματα αποτελούν την πιο πρόσφατη ένδειξη μιας παγκόσμιας τάσης απομάκρυνσης από το δολάριο, γνωστής ως «αποδολαριοποίηση», η οποία συνεπάγεται μείωση της χρήσης του δολαρίου στο παγκόσμιο εμπόριο και στις χρηματοοικονομικές συναλλαγές, μειώνοντας τη ζήτηση για το νόμισμα και την αξία του. Εξάλλου, το μερίδιο του δολαρίου στα συναλλαγματικά αποθέματα των κεντρικών τραπεζών έπεσε πέρυσι στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο δεκαετιών, σύμφωνα με την JP Morgan. «Οι ΗΠΑ θεωρούνται παράγοντας αύξησης του γεωπολιτικού κινδύνου, κάτι που αποθαρρύνει τις επενδύσεις στο δολάριο», διαπιστώνει η έκθεση του OMFIF.
Σημειώνεται, ωστόσο, ότι το δολάριο «εξακολουθεί να κυριαρχεί στα χαρτοφυλάκια και αναμένεται να συνεχίσει να στο άμεσο μέλλον». Το δολάριο διατηρήθηκε περίπου στο ύψος του 58% των τοποθετήσεων των κεντρικών τραπεζών τα τελευταία πέντε χρόνια, όπως δήλωσε στο CNN η επικεφαλής έρευνας του OMFIF, Andrea Correa.
Σύμφωνα με την έκθεση, μια «σταδιακή» αποδολαριοποίηση οδηγεί τις κεντρικές τράπεζες να στραφούν προς το ευρώ και το κινεζικό γουάν. Σχεδόν όλες οι κεντρικές τράπεζες που συμμετείχαν στην έρευνα θεωρούν ότι το γουάν προσφέρει διαφοροποίηση, ενώ τα δύο τρίτα δήλωσαν ότι το ευρώ έχει γίνει πιο ελκυστικό για χρήση στο παγκόσμιο εμπόριο, σε σύγκριση με το 43% πέρυσι. Το 29% των ερωτηθέντων εξέφρασε την επιθυμία να αυξήσει τα αποθέματά του σε ευρώ μακροπρόθεσμα, σε σύγκριση με το 22% πέρυσι.
Το διεθνές χρέος σε ευρώ έφτασε σε επίπεδα ρεκόρ το 2025 και το ευρώ έγινε το κύριο νόμισμα στα πράσινα ομόλογα, ανέφερε ο γενικός διευθυντής αγορών της Κεντρικής Τράπεζας της Γερμανίας, Karsten Stroborn, σε άρθρο του στην έκθεση. Αύξηση καταγράφεται και στη ζήτηση για εναλλακτικά νομίσματα, όπως το δολάριο της Σιγκαπούρης, το γουόν της Νότιας Κορέας και το ραντ της Νότιας Αφρικής.
Άνοδος του χρυσού
Εν τω μεταξύ, η αύξηση του γεωπολιτικού κινδύνου οδηγεί σε άνοδο της ζήτησης για χρυσό. Ποσοστό ρεκόρ των κεντρικών τραπεζών δήλωσε ότι σχεδιάζει να αυξήσει τις επενδύσεις σε χρυσό, παρά το γεγονός ότι οι τιμές έχουν σημειώσει άνοδο άνω του 20% σε σχέση με πέρυσι.
Σύμφωνα με την έκθεση, η μεταβολή αυτή «οφείλεται στην προστασία από τον γεωπολιτικό κίνδυνο και στις αυξανόμενες αμφιβολίες σχετικά με τη σταθερότητα του διεθνούς νομισματικού συστήματος», διαπίστωσε η έκθεση.
Ο χρυσός «έχει αναδειχθεί σε κεντρικό στοιχείο» των στρατηγικών διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων των χωρών. Περίπου το 51% των κεντρικών τραπεζών ανέφερε την προστασία από τον γεωπολιτικό κίνδυνο, σημειώνοντας αύξηση 11% σε σχέση με το 2024.
