ΟΈλον Μασκ εμφανίστηκε μπήκε στην αίθουσα του δικαστηρίου σαν άνθρωπος που πιστεύει ότι δικάζεται το μέλλον του κόσμου και όχι μια επιχειρηματική διαμάχη.
Στάθηκε ως κάτι ανάμεσα σε ιδιοκτήτη διαστημικής αυτοκρατορίας, απογοητευμένο συνιδρυτή και προφήτη τεχνολογικής αποκάλυψης. Απέναντί του, η OpenAI και ο Σαμ Άλτμαν, δηλαδή η εταιρεία που ξεκίνησε σχεδόν σαν ιδεαλιστικό εργαστήριο για την ασφαλή υποτίθεται, τεχνητή νοημοσύνη και εξελίχθηκε σε μία από τις πιο ισχυρές και ακριβές επιχειρήσεις στον πλανήτη. Η υπόθεση παρουσιάζεται νομικά σαν διαμάχη για συμβόλαια, ιδρυτικές συμφωνίες και εταιρική δομή. Στην πραγματικότητα, όμως, μοιάζει περισσότερο με μάχη για τον έλεγχο της επόμενης παγκόσμιας υποδομής ισχύος. Γιατί η τεχνητή νοημοσύνη έχει πάψει προ πολλού να είναι τεχνολογικό προϊόν. Είναι γεωπολιτική δύναμη, χρηματιστηριακή φούσκα, πολιτισμική επανάσταση, εργαλείο επιρροής και πιθανώς η σημαντικότερη οικονομική πλατφόρμα του 21ου αιώνα. Και οι άνθρωποι που τσακώνονται σήμερα στα δικαστήρια δεν διαφωνούν απλώς για την «ασφάλεια». Διαφωνούν για το ποιος θα είναι ο πιο ισυχρός και θα ιδιοκτήτης της παντοδύναμης ΑΙ, που σε λίγο θα επηρεάζει, ακόμα πιο πολύ, εργασία, πληροφορία, στρατό, οικονομία και ανθρώπινη συμπεριφορά ταυτόχρονα.
Από τον ιδεαλισμό στα 300 δισ. δολάρια
Το 2015, η OpenAI ιδρύθηκε ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός. Οι ιδρυτές της, ανάμεσά τους ο Έλον Μασκ, ο Σαμ Άλτμαν και ο Γκρεγκ Μπρόκμαν, υποστήριζαν ότι η τεχνητή γενική νοημοσύνη έπρεπε να αναπτυχθεί προσεκτικά και προς όφελος της ανθρωπότητας, όχι αποκλειστικά εταιρικών συμφερόντων. Δέκα χρόνια αργότερα, η OpenAI συνεργάζεται στενά με τη Microsoft, αποτιμάται σε αστρονομικά επίπεδα και βρίσκεται στον πυρήνα μιας νέας οικονομίας που θυμίζει μαζί χρυσό πυρετό και πυρηνική κούρσα εξοπλισμών. Ο Μασκ επιμένει ότι η εταιρεία πρόδωσε την αρχική αποστολή της. Παρουσιάζει τον εαυτό του σαν άνθρωπο που ανησυχούσε από την αρχή για τους κινδύνους της AI και που προσπαθούσε να αποτρέψει την υπερσυγκέντρωση δύναμης. Στο δικαστήριο περιέγραψε ξανά τις ανησυχίες του για μια τεχνητή νοημοσύνη που “θα μας σκοτώσει όλους”, επαναφέροντας τη σχεδόν αποκαλυπτική γλώσσα που χρησιμοποιεί εδώ και χρόνια. Μίλησε ακόμη και για συνάντηση με τον τότε πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα το 2015, στην οποία, όπως είπε, προσπάθησε να τον προειδοποιήσει για τους κινδύνους της AI. Ο Μασκ θέλει να εμφανιστεί σαν ο άνθρωπος που βλέπει την καταιγίδα πριν από όλους, αλλά το σύνδρομο μεγαλομανίας του και διάθεση του για παντοδυναμία και χρήμα χωρίς τέλος, προδίδουν ανελέητα τις προθέσεις του.
Η OpenAI δεν διακρίνει ρομαντισμό στις προθέσεις Μασκ
Ο βασικός δικηγόρος της OpenAI, Γουίλιαμ Σάβιτ, προσπάθησε να χτίσει την εικόνα ενός ανθρώπου που δεν είχε πρόβλημα με το κερδοσκοπικό μοντέλο της OpenAI όταν πίστευε ότι θα μπορούσε να το ελέγχει. Η σημερινή Silicon Valley δεν λειτουργεί πια σαν παρέα ιδεαλιστών μηχανικών που θέλουν να “αλλάξουν τον κόσμο”. Λειτουργεί σαν αυτοκρατορία υποδομών. Όποιος ελέγχει τα μοντέλα AI, ελέγχει τεράστιο μέρος της μελλοντικής οικονομίας. Ο Μασκ το γνωρίζει καλύτερα από τους περισσότερους. Η Tesla βασίζεται ήδη τεράστια στην AI. Η xAI δημιουργήθηκε ως άμεσος ανταγωνιστής της OpenAI. Η SpaceX, η X και ολόκληρο το επιχειρηματικό του σύμπαν περιστρέφονται γύρω από δεδομένα, αυτοματοποίηση και αλγοριθμική ισχύ. Γι’ αυτό και η εικόνα του ρομαντικού προστάτη της ανθρωπότητας αντιμετωπίζεται με τεράστια αμφισβήτηση από τους αντιπάλους του. Ειδικά όταν η δική του AI, το Grok, έχει ήδη κατηγορηθεί για παραγωγή ρατσιστικού περιεχομένου, ψεύτικων εικόνων ενηλίκων χωρίς συναίνεση και ακόμη πιο σκοτεινών περιπτώσεων που αγγίζουν νομικά και ηθικά όρια. Και κάπως έτσι, οι άνθρωποι που συζητούν για την ασφάλεια της ανθρωπότητας βρίσκονται ήδη αντιμέτωποι με chatbots που παράγουν χάος, αδιάκοπα.
Τιτανομαχία για τον απόλυτο έλεγχο
Πίσω από τη δημόσια συζήτηση περί ηθικής υπάρχει φυσικά και κάτι τεράστιο οικονομικά. Η τεχνητή νοημοσύνη έχει μετατραπεί στην πιο ακριβή και επιθετική επένδυση της εποχής. Microsoft, Google, Meta, Amazon, Nvidia και δεκάδες startups ρίχνουν δισεκατομμύρια σε data centers, chips και μοντέλα AI. Οι αριθμοί της θυμίζουν πλέον κρατικούς προϋπολογισμούς. Η Nvidia ξεπέρασε σε αξία ολόκληρες οικονομίες κρατών. Η Microsoft επένδυσε δεκάδες δισ. στην OpenAI. Η Meta καίει χρήματα με ρυθμούς που παλαιότερα θα θεωρούνταν παρανοϊκοί ακόμη και για τη Silicon Valley. Γιατί όλοι καταλαβαίνουν κάτι πολύ απλό. Η AI δεν είναι app. Είναι πιθανώς το νέο λειτουργικό σύστημα του κόσμου. Ο ιστορικός της τεχνολογίας Νιλ Πόστμαν έγραφε ότι «η τεχνολογία δίνει και η τεχνολογία αφαιρεί» και πως είναι και βάρος και ευλογία, μαζί. Το πρόβλημα με την AI είναι ότι κανείς ακόμη δεν ξέρει το μέγεθος του βάρους και τη ποιότητα όλων όσων αφαιρέσει. Σημασία για αυτούς τους μεγιστάνες που δεν έχει όρια όπως η εξέλιξη της ΑΙ, η παντοδυναμία τους, η εγωμανία και η αδηφάγα φιλοδοξία τους, το ποιος θα έχει τα δεδομένα, θα διαθέτει την υπολογιστική ισχύ, θα διαμορφώνει τα μοντέλα, θα καθορίζει τι θεωρείται αλήθεια, ασφάλεια και αποδεκτή πληροφορία. Στην ουσία ποιος θα είναι ο κυρίαρχος του πλανήτη, της Ιστορίας, της ανθρωπότητας της ίδιας.
Οι νέοι βαρόνοι της ψηφιακής εποχής
Ο Μασκ και ο Άλτμαν μοιάζουν όλο και λιγότερο με κλασικούς CEOs. Περισσότερο θυμίζουν ανταγωνιστές μιας νέας τεχνολογικής αριστοκρατίας που προσπαθεί να καθορίσει πώς θα μοιάζει ο κόσμος τις επόμενες δεκαετίες, έχοντας φιλοδοξία αυτοκρατορικού θρόνου σ αυτόν. Ότι η συζήτηση για την AI έχει ήδη περάσει από τα πανεπιστήμια, τα εργαστήρια και τους επιστήμονες σε μια μικρή ομάδα δισεκατομμυριούχων, επενδυτών και εταιρειών που διαθέτουν αδιανόητη δύναμη. Στην περίπτωση της τεχνητής νοημοσύνης, το μέλλον μοιάζει να συγκεντρώνεται όλο και περισσότερο στα χέρια λίγων ανθρώπων που τσακώνονται δημόσια για την ασφάλεια, ενώ ταυτόχρονα χτίζουν τις πιο ισχυρές μηχανές επιρροής που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα. Και αυτό κάνει τη δικαστική μάχη του Μασκ με την OpenAI κάτι πολύ μεγαλύτερο από προσωπική βεντέτα της Silicon Valley.
Είναι μια πρόβα εξουσίας και κυριαρχίας για τον κόσμο που έρχεται.
