Το πορτοφόλι δεν εξαφανίζεται, όμως για αρκετούς ανθρώπους το κινητό έχει ήδη γίνει το βασικό μέσο για καθημερινές συναλλαγές. Από μια μεταφορά χρημάτων μέχρι έναν καφέ ή έναν λογαριασμό, οι πληρωμές γίνονται πλέον άμεσα και σχεδόν αυτόματα. Σε αυτή τη νέα συνήθεια, τα συστήματα άμεσων πληρωμών αποκτούν μεγαλύτερη παρουσία στην καθημερινότητα των χρηστών.
Σε αυτή την συνήθεια εντάσσεται και το IRIS, το ελληνικό σύστημα άμεσων πληρωμών, το οποίο ετοιμάζεται για το επόμενο βήμα της ανάπτυξής του. Μέσα στο καλοκαίρι αναμένεται να συνδεθεί με την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία EuroPA, ενώ προς τα τέλη του 2026 ή στις αρχές του 2027 προγραμματίζεται να αποκτήσει δυνατότητα ανέπαφων συναλλαγών μέσω NFC, επιτρέποντας πληρωμές σε φυσικά καταστήματα μέσα από ψηφιακό πορτοφόλι στο κινητό.
Οι ψηφιακές πληρωμές έχουν αφήσει πίσω τους το στάδιο της δοκιμής και γίνονται πιο «αυτονόητο» κομμάτι της καθημερινότητας. Η ευκολία του να ολοκληρώνεται μια οικονομική κίνηση άμεσα, χωρίς καθυστερήσεις ή επιπλέον βήματα, μπορούμε να πούμε ότι καθορίζει σήμερα τον τρόπο με τον οποίο κινούνται τα χρήματα στην καθημερινή ζωή.
Το IRIS συνεχίζει να αναπτύσσεται. Το 2025 πραγματοποιήθηκαν 126,4 εκατ. συναλλαγές συνολικής αξίας 10,9 δισ. ευρώ μέσα από τις υπηρεσίες IRIS Payments, στοιχείο που δείχνει τη μεγαλύτερη διείσδυση των άμεσων πληρωμών στην καθημερινή χρήση.
Η αλλαγή αυτή δεν αγγίζει μόνο τους καταναλωτές. Επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι τράπεζες. Η μεγαλύτερη χρήση ψηφιακών καναλιών δημιουργεί νέα δεδομένα για τις τραπεζικές υπηρεσίες, καθώς οι πελάτες κινούνται συχνότερα μέσα στις εφαρμογές και τα ψηφιακά περιβάλλοντα των τραπεζών. Οι άμεσες πληρωμές δεν λειτουργούν απαραίτητα ανταγωνιστικά απέναντι στις τράπεζες. Η μεγαλύτερη ψηφιακή κινητικότητα μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετες δυνατότητες ανάπτυξης υπηρεσιών, ενισχύοντας συνολικά την παρουσία των χρηματοπιστωτικών οργανισμών στα ψηφιακά κανάλια.
Η εξάπλωση των άμεσων πληρωμών φέρνει αλλαγές και στον ανταγωνισμό της αγοράς συναλλαγών. Οι κάρτες παραμένουν το βασικό μέσο συναλλαγών, όμως τα ψηφιακά πορτοφόλια και οι άμεσες πληρωμές μπαίνουν πιο δυναμικά στην καθημερινή χρήση. Η δυνατότητα να ολοκληρώνεται μια συναλλαγή άμεσα, χωρίς ενδιάμεσα στάδια, μεταβάλλει τα δεδομένα τόσο για τις τράπεζες όσο και για τις εταιρείες πληρωμών.
Πίσω από την τεχνολογική εξέλιξη υπάρχει και μια ευρύτερη ευρωπαϊκή στόχευση. Η ευρωπαϊκή αγορά πληρωμών αναζητά τρόπους να μειώσει την εξάρτησή της από διεθνείς παρόχους και να ενισχύσει τον έλεγχο πάνω στις δικές της χρηματοοικονομικές υποδομές.
Σήμερα περίπου δύο στις τρεις συναλλαγές με κάρτες στην Ευρωζώνη διεκπεραιώνονται από μη ευρωπαϊκούς παρόχους. Το στοιχείο αυτό ενισχύει τη συζήτηση γύρω από την ανάγκη ισχυρότερων ευρωπαϊκών υποδομών πληρωμών, σε μια περίοδο όπου η τεχνολογία, η οικονομία και η γεωπολιτική συνδέονται όλο και στενότερα. Όπως συμβαίνει με τα δεδομένα, το cloud ή τις κρίσιμες ψηφιακές υποδομές, έτσι και στις πληρωμές, η Ευρώπη επιχειρεί να περιορίσει την εξάρτησή της από τρίτες αγορές και διεθνείς παρόχους
Η διασύνδεση του IRIS με το EuroPA εντάσσεται σε αυτή τη στρατηγική. Η πρωτοβουλία δημιουργεί ένα κοινό δίκτυο άμεσων πληρωμών που αναμένεται να εξυπηρετεί περισσότερους από 105 εκατ. πολίτες σε δέκα ευρωπαϊκές χώρες. Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία, Πορτογαλία, Πολωνία, Νορβηγία, Σουηδία, Δανία, Φινλανδία και Ανδόρρα αποτελούν την πρώτη ομάδα συμμετοχής.
Η πρακτική πλευρά για τον χρήστη είναι απλή. Ένας ταξιδιώτης θα μπορεί να πραγματοποιεί συναλλαγές σε άλλη χώρα μέσα από ένα σύστημα που ήδη γνωρίζει, χωρίς να χρειάζεται διαφορετικές εφαρμογές ή πιο σύνθετες διαδικασίες μεταφοράς χρημάτων.
Η επόμενη φάση μπορεί να φέρει ακόμη μεγαλύτερη επέκταση. Η ανάπτυξη των υποδομών άμεσων πληρωμών εξετάζεται και πέρα από τα στενά όρια της Ευρωζώνης, ενώ η σύνδεση με περισσότερα νομίσματα δημιουργεί προϋποθέσεις για μεγαλύτερη διασύνδεση.
Το IRIS παραμένει μία από τις υπηρεσίες της ΔΙΑΣ, η οποία διαχειρίζεται ένα ευρύτερο φάσμα ψηφιακών συναλλαγών. Ωστόσο, η έντονη ανάπτυξη των άμεσων πληρωμών δείχνει πόσο γρήγορα αλλάζουν οι καθημερινές συνήθειες στις συναλλαγές.
Μια μεταφορά χρημάτων, η πληρωμή ενός λογαριασμού ή μια αγορά ολοκληρώνονται μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα από το κινητό. Και όσο περισσότερες τραπεζικές υπηρεσίες περνούν στην οθόνη του τηλεφώνου, τόσο περισσότερο οι συναλλαγές γίνονται κομμάτι μιας γρήγορης και σχεδόν αυτοματοποιημένης καθημερινότητας.
