Η γιόγκα συχνά παρουσιάζεται ως τεχνική ή fitness trend. Η Φωτεινή Δημητρίου, όμως, μας δείχνει ότι μπορεί να είναι κάτι πολύ βαθύτερο: ένα μέσο για να συναντηθείς με τον εαυτό σου, με το σώμα σου και με τους γύρω σου.
Με την ίδρυση της Yoga Family Violet Alignment, δημιούργησε έναν «χώρο» όπου η γιόγκα δεν απαιτεί προσαρμογή, αλλά δίνει χώρο στο κάθε σώμα να υπάρξει όπως είναι.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, μας μιλά για την προσβασιμότητα στη γιόγκα, τη θεραπευτική διάσταση της ποίησης, αλλά και για την ομορφιά του να «είσαι παρών», χωρίς να χρειάζεται να αλλάξεις κάτι για να ανήκεις.
Φωτεινή, ποια ήταν η αφετηρία της πορείας σου στον κόσμο της γιόγκα και πώς ιδρύθηκε της Yoga Family Violet Alignment;
Η αφετηρία για μένα ήταν μια εσωτερική ανάγκη για σύνδεση με τον εαυτό μου, με το σώμα μου. Γνώρισα τη γιόγκα μέσα από τον δάσκαλο μου Πάνο Δερβίση δεν μπήκε απλώς στη ζωή μου ως πρακτική, έγινε τρόπος ζωής.
Μετά από χρόνια πρακτικής άσκησης γεννήθηκε και η Yoga Family Violet Alignment. Ως ένας χώρος που δεν λειτουργεί «οικογένεια», όπου κάθε σώμα και κάθε εμπειρία έχει θέση. Ήθελα να δημιουργήσω ένα περιβάλλον όπου η γιόγκα προσαρμόζεται στον άνθρωπο.
Ποιες είναι οι βασικές αρχές που διέπουν την εκπαίδευση δασκάλων γιόγκα για άτομα με αναπηρία και πώς αυτές διαφέρουν από τις παραδοσιακές μεθόδους;
Στην εκπαίδευση δασκάλων για άτομα με αναπηρία, η πρώτη και πιο σημαντική αρχή είναι ότι δεν «προσαρμόζουμε» τον ασκούμενο στη γιόγκα αλλά προσαρμόζουμε τη γιόγκα στον ασκούμενο. Αυτό αλλάζει τα πάντα.
Οι βασικοί μας άξονες είναι:
- Σεβασμός στην αυτονομία του ατόμου: Δεν «καθοδηγούμε» το σώμα, αλλά ακούμε το σώμα.
- Ενσυναίσθηση πάνω από τεχνική: O δάσκαλος δεν είναι εκεί για να διορθώσει, αλλά για να υποστηρίξει.
- Γλώσσα χωρίς αποκλεισμούς, γιατί η προσβασιμότητα δεν είναι μόνο σωματική, είναι και λεκτική, ψυχολογική, συναισθηματική.
- Συνεργασία αντί για «δάσκαλος-μαθητής»: Mαθαίνουμε να συνδημιουργούμε την πρακτική μαζί με τον ασκούμενο.
Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές μεθόδους που συχνά έχουν ως στόχο την ευθυγράμμιση με ένα «ιδανικό» πρότυπο στάσης, εδώ η ίδια η ποικιλομορφία των σωμάτων γίνεται η πυξίδα.
View this post on Instagram
Στο βιβλίο σου “Wandering in Paris”, η ποίηση συναντά τη γιόγκα. Πώς συνδέονται αυτές οι δύο τέχνες;
Το “Wandering in Paris” γεννήθηκε κατά τη διάρκεια μιας πεντάμηνης παραμονής μου στο Παρίσι. Για εμένα η ποίηση δεν είναι απλώς γραφή είναι πράξη θεραπείας. Αυτό με οδήγησε να αναζητήσω εάν υπάρχει επίσημος δρόμος στη θεραπευτική ποίηση και έτσι ανακάλυψα τον οργανισμό IFBT στις Η.Π.Α., όπου και ξεκίνησα τις σπουδές μου.
Με φυσικό τρόπο, ήρθε η ανάγκη να ενώσω αυτήν τη θεραπευτική διάσταση της ποίησης με τη γιόγκα, κάτι που συνδέεται βαθιά και με το υπόβαθρο μου στην ψυχολογία. Έτσι, άρχισε να διαμορφώνεται η δική μου γλώσσα σύνδεσης σώματος, συναισθήματος και λέξης.
Για μένα, η ποίηση και η γιόγκα είναι δύο διαφορετικοί δρόμοι που οδηγούν στον ίδιο τόπο: στην εμπειρία του να είσαι παρών.
Και στις δύο περιπτώσεις, δεν προσπαθείς να φτιάξεις κάτι «τέλειο». Προσπαθείς να είσαι ειλικρινής. Να ακούσεις, να νιώσεις, να επιτρέψεις. Εκεί γεννιέται ο χώρος που ενώνει την πρακτική με τη γραφή, ένας χώρος εσωτερικής ελευθερίας και αυθεντικότητας.
Έχεις συμμετάσχει σε διεθνή συνέδρια και εκπαιδευτικά προγράμματα σε χώρες όπως η Ινδία, το Βέλγιο και η Γαλλία. Ποιες εμπειρίες από αυτές τις συμμετοχές θεωρείς πιο καθοριστικές για την εξέλιξή σου;
Κάθε χώρα άφησε μέσα μου ένα διαφορετικό αποτύπωμα. Αν κάτι θεωρώ καθοριστικό, είναι ότι μέσα από αυτές τις εμπειρίες έμαθα να μην αντιγράφω καμία σχολή τυφλά, αλλά να δημιουργώ τη δική μου φωνή. Όχι μόνο ως δασκάλα γιόγκα αλλά ως άνθρωπος που επιλέγει τον τρόπο που στέκεται στον κόσμο.
Η δράση σου επεκτείνεται πέρα από τη διδασκαλία, με εργαστήρια γιόγκα και ποίησης σε δομές προσφύγων. Πώς αυτές οι εμπειρίες σε επηρεάζουν προσωπικά;
Κάθε φορά που βρίσκομαι σε δομές προσφύγων, συνειδητοποιώ ξανά ότι η γιόγκα και η ποίηση δεν είναι πολυτέλεια, είναι ανάγκη. Όχι για να «βελτιωθεί» κάποιος, αλλά για να μπορέσει να σταθεί λίγο πιο απαλά μέσα στην πραγματικότητά του.
Αυτές οι εμπειρίες με επηρεάζουν βαθιά γιατί ανατρέπουν την ιδέα του ρόλου του δασκάλου. Εκεί δεν «διδάσκω», συναντώ. Και πολλές φορές μαθαίνω περισσότερα από όσα μοιράζομαι. Με επηρεάζουν γιατί αισθάνομαι τη δύναμη της ανθρώπινης παρουσίας χωρίς όρους. Και αυτό με κάνει πιο ταπεινή, πιο αληθινή και στην προσωπική μου πρακτική.
View this post on Instagram
Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζεις στην εκπαίδευση δασκάλων γιόγκα για άτομα με αναπηρία και πώς τις ξεπερνάς;
Στη γιόγκα για άτομα με αναπηρία, δεν «φτιάχνουμε» τη στάση φτιάχνουμε χώρο για να εκφραστεί ένα σώμα όπως είναι. Τέλος, υπάρχει η πρόκληση του να βλέπουμε τον άνθρωπο και όχι την αναπηρία. Αυτό δεν γίνεται με τεχνικές οδηγίες, αλλά με παρουσία, ακρόαση και γνήσιο σεβασμό. Κι όταν αυτό συμβαίνει, τότε η διδασκαλία μετατρέπεται σε συνάντηση και όχι σε μάθημα.
Πώς βλέπεις το μέλλον της γιόγκα στην Ελλάδα, ειδικά όσον αφορά την προσβασιμότητα και την ένταξη ατόμων με αναπηρία;
Η γιόγκα στην Ελλάδα βρίσκεται σε ένα μεταβατικό στάδιο. Από τη μία, υπάρχει ακόμη η εικόνα της γιόγκα ως «wellness πρακτικής για λίγους». Από την άλλη, βλέπω όλο και περισσότερους ανθρώπους να ενδιαφέρονται για το τι σημαίνει πραγματικά προσβασιμότητα.
Το μέλλον, για μένα, δεν είναι να δημιουργήσουμε «ειδικά» μαθήματα για άτομα με αναπηρία. Το μέλλον είναι να μεταμορφωθεί ο ίδιος ο τρόπος που διδάσκουμε — ώστε κάθε άνθρωπος να μπορεί να σταθεί μέσα στην πρακτική χωρίς να αισθάνεται «εκτός πλαισίου».
Για να γίνει αυτό, χρειάζεται:
- Εκπαίδευση δασκάλων με ευαισθησία και οπτική συμπερίληψης.
- Χώρους που σέβονται τη διαφορετικότητα του σώματος, χωρίς πρότυπα «σωστής στάσης».
- Λόγος που δεν αποκλείει, δεν ενοχοποιεί, δεν διορθώνει, αλλά συνοδεύει
Είμαι αισιόδοξη, γιατί βλέπω ότι η νέα γενιά δασκάλων δεν θέλει απλώς να διδάσκει στάσεις, αλλά επιθυμεί να δημιουργεί σχέσεις. Κι όταν αλλάζει ο τρόπος που στεκόμαστε απέναντι στον άνθρωπο, αλλάζει και ολόκληρη η πρακτική.
View this post on Instagram
Η φιλοσοφία της Yoga Family Violet Alignment προάγει την ολιστική προσέγγιση. Ποιες είναι οι βασικές αξίες που επιθυμείς να μεταδώσεις στους μαθητές σου;
Στη Yoga Family Violet Alignment, η γιόγκα δεν είναι μόνο πρακτική είναι τρόπος σχέσης με τον εαυτό και τον άλλον. Οι αξίες που θέλω να νιώθουν οι άνθρωποι που μπαίνουν σε αυτόν τον χώρο είναι:
- Αποδοχή: Δεν χρειάζεται να γίνεις κάτι για να ανήκεις. Ανήκεις όπως
είσαι. - Παρουσία: να μάθουμε να στεκόμαστε με ειλικρίνεια στη στιγμή,
χωρίς να την κρίνουμε. - Ενσυναίσθηση: πρώτα προς το δικό μας σώμα και μετά προς τους
γύρω μας. - Ελευθερία μέσα στο σώμα, όχι ως τεχνική ικανότητα, αλλά ως
αίσθηση εσωτερικού χώρου. - Κοινότητα, γιατί η γιόγκα δεν είναι ατομική υπόθεση. Είναι
συνάντηση.
Αν κάτι θέλω να μεταφέρω στους μαθητές μου, είναι ότι η πρακτική δεν είναι να φτάσεις κάπου. Είναι να επιστρέψεις, ξανά και ξανά, σε αυτό που ήδη είσαι.
Τι συμβουλή θα έδινες σε κάποιον που επιθυμεί να ξεκινήσει το ταξίδι του στη γιόγκα, ειδικά αν ανήκει σε ομάδα με αναπηρία;
Η γιόγκα δεν ζητά από εσένα να αλλάξεις το σώμα σου, αλλά να καλλιεργήσεις σχέση μαζί του. Δεν χρειάζεται να αποδείξεις τίποτα. Το μόνο που χρειάζεται είναι να συναντηθείς με ό,τι υπάρχει με αγάπη και συμπόνια.
Αν ανήκεις σε ομάδα με αναπηρία, θυμήσου: Δεν είσαι εσύ που έχεις να προσαρμοστείς στη γιόγκα. Η γιόγκα έχει να προσαρμοστεί σε εσένα. Και εκεί ξεκινά η πραγματική ένταξη. Κάνε το πρώτο βήμα και κράτησε μέσα σου αυτή τη φράση: «Είμαι ήδη αρκετός/ή για να ξεκινήσω».
