«Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αποτελεί ισότιμη στρατιωτική δύναμη σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, αλλά εργάζεται προς αυτή την κατεύθυνση». Αυτή η δήλωση της επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας δεν πρέπει να σοκάρει, καθώς αποτυπώνει πλήρως τη σημερινή πραγματικότητα.
Μπορεί η Ευρώπη να έχει κάνει στροφή εδώ και μήνες στις προτεραιότητες της, προτάσσοντας την ανάγκη αύξησης των αμυντικών της δαπανών- ακόμα και εις βάρος αναπτυξιακών και κοινωνικών δαπανών- τα στοιχεία δείχνουν, όμως, ότι αυτή η στροφή έχει πολλά δομικά «αγκάθια».
Τα τρωτά σημεία
Όπως σημειώνει ειδική ανάλυση του ινστιτούτου Bruegel, οι ευρωπαϊκές πρακτικές προμηθειών στον τομέα της άμυνας πρέπει να εξελιχθούν ώστε να συμπεριλάβουν καινοτόμες νεοσύστατες επιχειρήσεις και μικρές επιχειρήσεις, προκειμένου να καλύψουν τις σύγχρονες ανάγκες του πεδίου της μάχης. Ο πόλεμος στην Ουκρανία κατέδειξε πώς τα πεδία των μαχών εξελίσσονται ραγδαία, με τις νέες τεχνολογίες να διαμορφώνουν τη στρατιωτική στρατηγική και τις τακτικές.
Όλο και περισσότερο, όμως, αυτές οι νέες τεχνολογίες παρέχονται από νεοσύστατες εταιρείες και όχι από καθιερωμένους εργολάβους. Για την ενσωμάτωση αυτών των νέων εταιρειών στο αμυντικό οικοσύστημα, οι ευρωπαϊκές πρακτικές προμηθειών πρέπει να προσαρμοστούν. Οι παγκόσμιες συγκρούσεις, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου Ηνωμένων Πολιτειών/Ισραήλ εναντίον του Ιράν, υπογραμμίζουν περαιτέρω τη σημασία της ενίσχυσης της αμυντικής βιομηχανικής ικανότητας της Ευρώπης.
Ποιο είναι το πρόβλημα; Οι αμυντικές προμήθειες σε επιλεγμένες ευρωπαϊκές χώρες απευθύνονται κυρίως στις δέκα κορυφαίες εταιρείες, με συνήθως λιγότερο από το 30% του συνολικού όγκου παραγγελιών να πηγαίνει σε άλλες εταιρείες. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου οι δέκα κορυφαίες εταιρείες καταλαμβάνουν σημαντικά μικρότερο μερίδιο της αγοράς. Το Ισραήλ και η Ουκρανία έχουν επίσης θεσπίσει ισχυρές πολιτικές για να διασφαλίσουν την ένταξη νέων, καινοτόμων εταιρειών στις στρατιωτικές προμήθειες.
Συμπέρασμα; Τα ευρωπαϊκά υπουργεία άμυνας πρέπει να επιδείξουν μεγαλύτερη προθυμία να συνάψουν συμβατικές ρυθμίσεις με νέους παράγοντες, καθώς μόνο οι συμβάσεις μπορούν να οδηγήσουν στην απαραίτητη ανάπτυξη και κλιμάκωση των νέων τεχνολογιών και στον ανταγωνισμό που απαιτείται για τη μείωση των τιμών των αμυντικών προϊόντων.
Οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις
Οι αμυντικές προμήθειες στις χώρες της ΕΕ μπορούν να αντλήσουν διδάγματα από τις εμπειρίες των ΗΠΑ και άλλων χωρών όσον αφορά την ενίσχυση της καινοτομίας στο οικοσύστημα της αμυντικής βιομηχανίας. Αυτό είναι κρίσιμο, επειδή η καινοτομία και η νέα τεχνολογία πρέπει να διαδραματίσουν μεγαλύτερο ρόλο στις στρατιωτικές προμήθειες, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι ένοπλες δυνάμεις της Ευρώπης έχουν πρόσβαση στη σύγχρονη τεχνολογία που είναι κρίσιμη για τον σύγχρονο πόλεμο. Μπορεί επίσης να έχει θετικές επιπτώσεις στην ευρύτερη οικονομία.
Επιπλέον, υπό τις τρέχουσες γεωπολιτικές συνθήκες, το μερίδιο της ευρωπαϊκής τεχνολογίας στις ευρωπαϊκές αμυντικές προμήθειες θα πρέπει να αυξηθεί, ώστε να μειωθεί η μονόπλευρη εξάρτηση, για παράδειγμα από το πρωτοποριακό στρατιωτικό λογισμικό. Οι ευρωπαϊκές αμυντικές προμήθειες εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την αμερικανική τεχνολογία.
Διαβάστε ακόμα: Γιατί όλες οι ελληνικές εταιρείες πληροφορικής μιλούν για την αμυντική βιομηχανία
Για την αμυντική καινοτομία και τις νεοσύστατες επιχειρήσεις στον τομέα της άμυνας, το πρόβλημα της χρηματοδότησης δεν διαφέρει από αυτό που αντιμετωπίζουν οι νεοσύστατες επιχειρήσεις σε άλλους τομείς. Ωστόσο, οι νέες, υψηλής τεχνολογίας εταιρείες άμυνας χρειάζονται πρόσβαση σε πραγματικές παραγγελίες – αυτός είναι ο κύριος παράγοντας για τη διασφάλιση της ανάπτυξής τους. Από αυτή την άποψη, αυτό που διαφοροποιεί τις νεοσύστατες επιχειρήσεις στον τομέα της άμυνας από άλλες νεοσύστατες επιχειρήσεις είναι τα εμπόδια εισόδου σε συστήματα προμηθειών και η δυσκολία στην τελική λήψη σημαντικών κυβερνητικών παραγγελιών.
Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα στοιχεία, είναι κοινωνικά ωφέλιμο να υπάρχει ανταγωνισμός στην αγορά. Οι κυβερνήσεις θα πρέπει να χρηματοδοτούν πολλές διαφορετικές εταιρείες για την ανάπτυξη συγκεκριμένων νέων τεχνολογιών. Ενώ αυτό σημαίνει υψηλότερο κόστος στη φάση ανάπτυξης, το κόστος ανάπτυξης μπορεί να ανακτηθεί αργότερα χάρη στον μεγαλύτερο ανταγωνισμό και τις χαμηλότερες τιμές για τα τελικά προϊόντα. Ένα παράδειγμα είναι το Project Nightfall του Ηνωμένου Βασιλείου. Στόχος του είναι η ανάπτυξη ενός νέου βαλλιστικού πυραύλου για την Ουκρανία, με την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου να επιλέγει τρεις «ομάδες του κλάδου» για την ανάπτυξη αυτής της τεχνολογίας, αντί να αναθέτει μια προκαταρκτική σύμβαση σε μία εταιρεία. Ο στόχος είναι η απόκτηση καλύτερης τεχνολογίας με χαμηλότερο κόστος.
Top 10 defence contractors in Germany, Poland and the UK, € billions, 2024 prices
