Το οδικό δίκτυο της Αττικής μοιάζει όλο και περισσότερο με ζωντανό οργανισμό που λειτουργεί με ημιβουλωμένες αρτηρίες. Όταν ένας κρίσιμος κόμβος μπλοκάρει, η πίεση μεταφέρεται αλλού, γεννώντας αλυσιδωτά προβλήματα. Γι’ αυτό και η απάντηση στο κυκλοφοριακό δεν μπορεί να έρθει από ένα μόνο έργο, αλλά από ένα πλέγμα παρεμβάσεων σε διαφορετικά σημεία του δικτύου.
Η Αθήνα εισέρχεται σε μια περίοδο όπου διαφορετικά έργα υποδομής, άλλα σε φάση κατασκευής, άλλα προσωρινά μπλοκαρισμένα και άλλα ακόμη σε επίπεδο σχεδιασμού, θα κρίνουν αν η νέα ανάπτυξη της Αττικής θα συνοδευτεί από ουσιαστική βελτίωση των μετακινήσεων. Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τον χαμένο χρόνο των οδηγών. Αφορά την κατανάλωση καυσίμων, τη χαμένη παραγωγικότητα των εργαζομένων, την αποδοτικότητα των logistics, τις αξίες ακινήτων και την ικανότητα μεγάλων αναπτύξεων, όπως το Ελληνικό, να λειτουργήσουν χωρίς να επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο τους ήδη κορεσμένους άξονες.
Από τη Γραμμή 4 στη Σήραγγα Ηλιούπολης και την επέκταση της λεωφόρου Κύμης
Στην κορυφή της λίστας σημαντικότητας βρίσκεται η Γραμμή 4 του Μετρό, το μεγαλύτερο έργο σταθερής τροχιάς που βρίσκεται σήμερα σε κατασκευή στην Αθήνα. Παρότι οι χρόνοι παράδοσης έχουν μεταφερθεί για τις αρχές της επόμενης δεκαετίας, η σημασία της παραμένει καθοριστική, καθώς η γραμμή Άλσος Βεΐκου–Γουδή θα περνά από πυκνοκατοικημένες περιοχές. Είναι το μόνο έργο που δεν επιχειρεί απλώς να δώσει περισσότερο χώρο στα ΙΧ, αλλά να μειώσει την ανάγκη χρήσης τους.
Δεύτερο σε στρατηγική σημασία έρχεται το σχέδιο για τη Σήραγγα Ηλιούπολης, που θα συνδέει την περιοχή της Κατεχάκη και του Υμηττού με τη λεωφόρο Βουλιαγμένης και το Ελληνικό. Δεν είναι ακόμη σε κατασκευαστική φάση. Βρίσκεται σε φάση ωρίμανσης, μελετών και προτάσεων, όμως η βαρύτητά του είναι μεγάλη, επειδή συνδέεται ευθέως με την κυκλοφοριακή αντοχή των νοτίων προαστίων και του νέου πόλου που χτίζεται στο Ελληνικό.
Ακολουθεί η επέκταση της Λεωφόρου Κύμης προς τον κόμβο Καλυφτάκη, ένα έργο περίπου 3,8 χλμ., ή 4,2 χλμ. μαζί με την προαίρεση, που θα συνδέει την Αττική Οδό με την Εθνική Οδό. Έχει ανάδοχο, αλλά παραμένει αντιμέτωπη με εκκρεμότητες που συνδέονται με τη χρηματοδότηση και τη δικαστική διαδικασία γύρω από τη χάραξη. Όταν προχωρήσει, μπορεί να δώσει σημαντική ανάσα στη λεωφόρο Κηφισού και στον κόμβο Μεταμόρφωσης.
Στην τέταρτη θέση βρίσκεται ο Τριπλός Κόμβος Σκαραμαγκά με τη Δυτική Περιφερειακή Αιγάλεω. Είναι από τα πιο κρίσιμα έργα για τη Δυτική Αττική, καθώς συνδέεται άμεσα με Πειραιά, Σχιστό, Θριάσιο, βιομηχανικές περιοχές και εμπορευματικές ζώνες. Η σύμβαση βρίσκεται κοντά στην υπογραφή, ενώ η διάρκεια του έργου υπολογίζεται σε 36 μήνες από τη συμβασιοποίηση.
Πέμπτη έρχεται η υπογειοποίηση της Λεωφόρου Ποσειδώνος στο Ελληνικό. Είναι έργο υπό κατασκευή και απολύτως συνδεδεμένο με τη λειτουργία της επένδυσης, καθώς θα βοηθήσει στην ενοποίηση του Ελληνικού με το παραλιακό μέτωπο. Η λειτουργία της έχει μετατεθεί προς το 2028, λόγω και των συνδέσεων με το τραμ.
Πιο πίσω χρονικά, αλλά με ουσιαστική σημασία, βρίσκονται η επέκταση της Γραμμής 2 προς Ίλιον, που βρίσκεται σε διαγωνιστική διαδικασία, η μελλοντική επέκταση του Μετρό προς Γλυφάδα μέσω Ελληνικού, που απαιτεί ακόμη χρόνια μελετών, οι επεκτάσεις της Αττικής Οδού προς Ραφήνα και Λαύριο, καθώς και ο οδικός άξονας Ελευσίνα–Οινόφυτα, που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως στρατηγική παράκαμψη και να αφαιρέσει κυκλοφορία φορτηγών από το λεκανοπέδιο.
Το όλο και πιο επίκαιρο ερώτημα του στόλου οχημάτων που γερνά
Ακόμη κι αν όλα τα παραπάνω έργα προχωρήσουν, ένα επιπλέον ερώτημα παραμένει. Πόσα οχήματα θα κυκλοφορούν στην Αττική στο τέλος της δεκαετίας και τι ηλικίας θα είναι; Η ACEA καταγράφει ότι το 2024 στην Ελλάδα κυκλοφορούσαν 5,74 εκατ. επιβατικά αυτοκίνητα, αυξημένα κατά 2,2% σε σχέση με το 2023, ενώ ο μέσος όρος ηλικίας των ΙΧ έφτανε τα 17,8 έτη, ο υψηλότερος στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Για τα φορτηγά, η εικόνα είναι ακόμη βαρύτερη, με μέση ηλικία 22,9 έτη.
Παράλληλα, τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι η ροή νέων πρώτων κυκλοφοριών συνεχίζεται, με αύξηση 3,1% στα αυτοκίνητα το πρώτο εξάμηνο του 2025 και ακόμη μεγαλύτερη άνοδο στις μοτοσυκλέτες.
Άρα η αποσυμφόρηση δεν θα κριθεί μόνο από νέες υποδομές και μεγαλύτερη χωρητικότητα στο δίκτυο. Θα κριθεί και από το αν τα επόμενα χρόνια θα ανανεωθεί ή θα μειωθεί πραγματικά ο στόλος που κινείται καθημερινά στην Αττική. Διαφορετικά, η περιοχή κινδυνεύει να αποκτήσει καινούριες υποδομές που δεν θα περιορίσουν το μποτιλιάρισμα, αλλά απλώς θα το μεταφέρουν από τον έναν κόμβο στον επόμενο.
