Μια αγορά κατοικίας ακριβή και σε μεγάλο βαθμό αδιαφανή καταγράφει η νέα έρευνα της Blupeak Estate Analytics, που πραγματοποίησε για λογαριασμό της η Ierax Analytics, η οποία εξετάζει σε δύο διακριτά μέρη τη στεγαστική κατάσταση και τις αντιλήψεις των ηλικιακών ομάδων 25-35 ετών και 36-55 ετών στην Ελλάδα.
Το στεγαστικό αναδεικνύεται πλέον σε ένα κατεξοχήν διαγενεακό ζήτημα, καθώς επηρεάζει με διαφορετικό αλλά εξίσου έντονο τρόπο τόσο τις νεότερες όσο και τις μεγαλύτερες ηλικίες. Οι νεότεροι βιώνουν ισχυρότερη οικονομική πίεση, περιορισμένες δυνατότητες αυτονόμησης και λιγότερες επιλογές ως προς τη διαμόρφωση της προσωπικής και οικογενειακής τους ζωής. Την ίδια στιγμή, οι μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες, παρότι εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά ιδιοκτησίας, βρίσκονται αντιμέτωπες με νέες απαιτήσεις, όπως η ανάγκη μετακίνησης, η αναβάθμιση της κατοικίας τους και η προσαρμογή σε ένα μεταβαλλόμενο οικονομικό περιβάλλον.
Παράλληλα, η χαμηλή εμπιστοσύνη και η αίσθηση ανεπαρκούς ελέγχου διαπερνούν οριζόντια ολόκληρη την αγορά κατοικίας. Και στις δύο ηλικιακές ομάδες, η αγορά αξιολογείται ως περιορισμένα διαφανής, ενώ η πλειονότητα των συμμετεχόντων θεωρεί ότι αδήλωτες ή αδιαφανείς πρακτικές επηρεάζουν ουσιαστικά τη διαμόρφωση των τιμών. Το στοιχείο αυτό συγκροτεί ένα κοινό κοινωνικό υπόβαθρο υπέρ παρεμβάσεων που θα ενισχύσουν τη διαφάνεια και την αξιοπιστία της αγοράς.
Διαβάστε ακόμα: Η Ελλάδα στην κορυφή της ευρωπαϊκής στεγαστικής επιβάρυνσης
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, διαμορφώνεται ισχυρή κοινωνική νομιμοποίηση για την υιοθέτηση εργαλείων καταγραφής και ελέγχου ακινήτων. Τα ευρήματα των δύο ερευνών δείχνουν θετική στάση απέναντι στη δημιουργία ενός ενιαίου Μητρώου Ιδιοκτησίας, αλλά και γενικότερα απέναντι σε ψηφιακές πλατφόρμες που μπορούν να ενισχύσουν τη διαφάνεια. Η αποδοχή αυτή υποδηλώνει ότι η αγορά και η κοινωνία εμφανίζονται πλέον ώριμες για τέτοιου τύπου θεσμικές παρεμβάσεις.
Ειδικότερα, για τους νέους 25-35 ετών, η ενοικίαση αποτελεί πλέον την κυρίαρχη στεγαστική συνθήκη, καθώς 47% δηλώνει ότι νοικιάζει κατοικία, ενώ μόλις 27% διαμένει σε ιδιόκτητο σπίτι. Παράλληλα, 19% εξακολουθεί να διαμένει με την οικογένειά του και 7% φιλοξενείται, γεγονός που δείχνει ότι η στεγαστική αυτονόμηση παραμένει δύσκολη. Η πίεση είναι εντονότερη στα νησιά, όπου η ενοικίαση φτάνει το 60%, και στα αστικά κέντρα, όπου διαμορφώνεται στο 52%.
Η ανασφάλεια είναι επίσης εμφανής: 41% των νέων δηλώνει ότι αισθάνεται από «λίγο» έως «καθόλου» ασφαλές για τη σημερινή στεγαστική του κατάσταση, ενώ το 39% εκφράζει αντίστοιχη αβεβαιότητα και για τη συνέχιση της κατοικίας του τα επόμενα δύο χρόνια. Την ίδια ώρα, το κόστος στέγασης χαρακτηρίζεται από 62% ως από «οριακό» έως «μη βιώσιμο». Εξίσου ανησυχητικό είναι ότι το 71% θεωρεί την αγορά κατοικίας «λίγο» ή «καθόλου» διαφανή. Στο ίδιο πλαίσιο, το 56% εκτιμά ότι ένα Ενιαίο Μητρώο Ιδιοκτησίας θα μπορούσε να ενισχύσει τη διαφάνεια στην αγορά ακινήτων.
Για την ηλικιακή ομάδα 36-55 ετών, η έρευνα δείχνει ότι το στεγαστικό πρόβλημα παραμένει εξίσου οξύ. Το μέσο ποσοστό του μηνιαίου καθαρού εισοδήματος που κατευθύνεται στη στέγαση ανέρχεται στο 34%, ενώ το μέσο μηνιαίο ποσό διαμορφώνεται στα 443 ευρώ. Παρότι το 36% δηλώνει ότι δεν πληρώνει πλέον για στέγη, σημαντικό μέρος των νοικοκυριών εξακολουθεί να επιβαρύνεται έντονα.
Παράλληλα, το 79% των ερωτηθέντων 36-55 ετών θεωρεί την αγορά κατοικίας «λίγο» ή «καθόλου» διαφανή, ενώ το 81% συνδέει ευθέως την έλλειψη ελέγχου με τη διαμόρφωση των τιμών. Τέλος, 7 στους 10 αξιολογούν θετικά τη δημιουργία ενός ενιαίου, δημόσιου Μητρώου Ιδιοκτησίας Ακινήτων, αναδεικνύοντας τη θεσμική διαφάνεια ως βασικό ζητούμενο για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.
