Η Ελλάδα έχει πάψει προ πολλού να θεωρείται «παραφωνία» στον ευρωπαϊκό επενδυτικό χάρτη. Για πολλά διεθνή funds και θεσμικούς επενδυτές έχει επιστρέψει στον χάρτη καθώς πέρα από την ελκυστικές αποδόσεις, προσφέρει… σταθερότητα. Κάτι που δύσκολα απαντάται πλέον στην Ευρώπη.
Το επενδυτικό momentum, όπως λένε στελέχη της αγοράς, δεν δείχνει σημάδια κόπωσης. Αντιθέτως, ενισχύεται. Η είσοδος στην εποχή των χαμηλών επιτοκίων και η αναβάθμιση της χώρας από τους διεθνείς οίκους λειτουργούν σαν καταλύτης. «Όχι μόνο δεν σταματά η όρεξη για ελληνικά assets, αλλά μεγαλώνει», σχολιάζουν χαρακτηριστικά. Προς επίρρωση των παραπάνω αναφέρουν τα deals της Intralot με την Bally’s, του ΟΠΑΠ με την Allwyn και φυσικά την πρόταση εξαγοράς της ΕΧΑΕ από την Euronext.
Σταθερότητα σε μια Ευρώπη που κλυδωνίζεται
Για τον Βασίλη Καζά, Διευθύνοντα Σύμβουλο της Grant Thornton, η Ελλάδα αυτή τη στιγμή διαθέτει ένα συγκριτικό πλεονέκτημα που σπανίζει: πολιτική και δημοσιονομική σταθερότητα. «Έχουμε πολιτική σταθερότητα που δεν υπάρχει πουθενά αλλού στην Ευρώπη», λέει. «Και δημοσιονομική σταθερότητα. Ενώ αλλού –όπως στη Γαλλία– βλέπεις ελλείμματα, εμείς μειώνουμε το χρέος και οι διεθνείς οίκοι μας αναβαθμίζουν».
«Έχουμε πολιτική σταθερότητα που δεν υπάρχει πουθενά αλλού στην Ευρώπη»
Το Ταμείο Ανάκαμψης και η επόμενη μέρα
Ένας από τους βασικούς πυλώνες που διατηρεί «ζεστό» το ενδιαφέρον είναι το Ταμείο Ανάκαμψης. Ο Καζάς εκτιμά ότι η αναπτυξιακή επίδραση του εργαλείου αυτού δεν τελειώνει με τη λήξη των επιδοτήσεων. «Το Ταμείο θα σταματήσει κάποια στιγμή να δίνει επιδοτήσεις, αλλά τα δάνεια θα συνεχιστούν και θα εκταμιεύονται σταδιακά», λέει. «Άρα, και τα επόμενα 3-4 χρόνια θα βλέπουμε ανάπτυξη».
«Το Ταμείο θα σταματήσει κάποια στιγμή να δίνει επιδοτήσεις, αλλά τα δάνεια θα συνεχιστούν και θα εκταμιεύονται σταδιακά»
Τα νέα «Ελ Ντοράντο»
Οι κλάδοι που αυτή τη στιγμή συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι η ενέργεια, η φαρμακοβιομηχανία, τα τρόφιμα, τα μέταλλα και η αμυντική βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένης της κυβερνοασφάλειας (cyber security). Πρόκειται, όπως λέει ο Καζάς, για «τομείς που όχι μόνο δέχονται ισχυρές επενδυτικές ροές, αλλά προκαλούν τα αντανακλαστικά εγχώριων και ξένων επενδυτών».
Πέρα από τις παγκόσμιες τάσεις (ενεργειακή μετάβαση, reshoring παραγωγής, ασφάλεια δεδομένων), οι τομείς αυτοί συνδέονται και με τα δομικά πλεονεκτήματα της Ελλάδας: στρατηγική θέση, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και ευελιξία.
Λεφτά υπάρχουν, άλλο είναι το ζητούμενο
Για τον Γιώργο Μαυρίδη, Πρόεδρο της SouthBridge Advisors η Ελλάδα ξεκάθαρα παραμένει ελκυστικός επενδυτικός προορισμός. Επιπλέον, δεν τίθεται θέματα έλλειψης κεφαλαίων. Αντίθετα, όπως λέει λεφτά υπάρχουν παντού – σε τράπεζες, funds, στο Ταμείο Ανάκαμψης. Για τον ίδιο το στοίχημα είναι ξεκάθαρο: Να επενδύσει η Ελλάδα εκεί που έχει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Το ζητούμενο δεν είναι πλέον η ανεύρεση κεφαλαίων, αλλά η αξιοποίηση της γνώσης και των ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων της ελληνικής αγοράς.
Να επενδύσει η Ελλάδα εκεί που έχει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα
Ο ίδιος μιλά για μια αγορά που έχει πάρει φωτιά: «Το οικοσύστημα υπάρχει, πρέπει να το πάμε ένα βήμα παραπάνω». Ωστόσο, τονίζει ότι το πραγματικό στοίχημα είναι η προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων. «Πρέπει να απογαλακτιστούμε από τα ευρωπαϊκά και κρατικά κεφάλαια και να πάμε στα κλασικά ιδιωτικά.
Ο κ. Μαυρίδης, ο οποίος μίλησε πρόσφατα στο συνέδριο της Ένωσης Θεσμικών Επενδυτών θεωρεί ότι τώρα ξεκινά ένας νέος κύκλος. «Τώρα μπαίνουμε στην εποχή όπου οι επιχειρηματίες που θα ορίσουν τα επόμενα 30 χρόνια κάνουν το πρώτο τους βήμα. Εμείς μπορούμε να τους επιλέξουμε, να τους στηρίξουμε και να τους μεγαλώσουμε».
«Να κάνουμε match ταλέντων και επιχειρήσεων»
Ο Μάρκος Βερέμης, Εταίρος της Big Pi Ventures και Πρόεδρος της Επιτροπής Καινοτομίας του ΣΕΒ εστιάζει στο ανθρώπινο κεφάλαιο. «Πρέπει να κάνουμε pulling ταλέντων από managers της διασποράς», λέει. «Αν καταφέρουμε να κάνουμε το match με τις εταιρείες, μπορούν να ανέβουν σημαντικά και γρήγορα».
«Πρέπει να κάνουμε pulling ταλέντων από managers της διασποράς»
Ο Βερέμης υπογραμμίζει πως η Ελλάδα έχει ένα μοναδικό πλεονέκτημα: το δίκτυο των Ελλήνων εκτός συνόρων. «Η χώρα μπορεί να γίνει χώρος παραγωγής γνώσης και καινοτομίας, αν φέρουμε πίσω αυτούς τους ανθρώπους», σημειώνει. Και προσθέτει με νόημα: «Το 2010 οι ΗΠΑ και η Ευρώπη είχαν ίδιο ΑΕΠ. Σήμερα οι ΗΠΑ είναι μιάμιση φορά μεγαλύτερες. Η διαφορά είναι η τεχνολογία — εκεί πήραν το ρίσκο. Αν θέλουμε να τους πλησιάσουμε, πρέπει και εμείς να τολμήσουμε».
