Ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών «Ελευθέριος Βενιζέλος» περνά σε μια νέα φάση λειτουργίας, ολοκληρώνοντας έναν πολυετή κύκλο επενδύσεων που τον οδηγεί σε καθεστώς μηδενικού ισοζυγίου άνθρακα σε επίπεδο λειτουργικών εκπομπών, πολύ νωρίτερα από τον ευρωπαϊκό ορίζοντα του 2050 για τον κλάδο των αερομεταφορών συνολικά. Το πρόγραμμα «Route 2025», με συνολικό προϋπολογισμό 70 εκατ. ευρώ, δεν αποτυπώνει μόνο μια περιβαλλοντική επιτάχυνση, αλλά τη στρατηγική επιλογή του μεγαλύτερου αεροδρομίου της χώρας να ενσωματώσει την ενεργειακή αυτονομία και την απανθρακοποίηση στον πυρήνα της επιχειρησιακής του ανάπτυξης.
Η αφετηρία του «Route 2025» τοποθετείται στο 2019, όταν ο ΔΑΑ υπέγραψε τη Διακήρυξη της Λάρνακας για την επίτευξη ουδέτερου αποτυπώματος άνθρακα στον κλάδο έως το 2050. Λίγους μήνες αργότερα, η διοίκηση του αεροδρομίου επέλεξε να μετατρέψει αυτή τη μακροπρόθεσμη δέσμευση σε έναν σαφή και χρονικά προσδιορισμένο οδικό χάρτη, θέτοντας ως στόχο την επίτευξη net zero ήδη έως το 2025. Η επιλογή της ονομασίας δεν ήταν τυχαία, καθώς υπογράμμιζε ότι επρόκειτο για ένα πρόγραμμα με συγκεκριμένα βήματα, επενδύσεις και μετρήσιμα αποτελέσματα, και όχι για μια γενική περιβαλλοντική διακήρυξη.
Στον πυρήνα του σχεδίου βρέθηκε η επιλογή της ιδιοπαραγωγής καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο την πλήρη κάλυψη των ενεργειακών αναγκών του αεροδρομίου εντός των εγκαταστάσεών του. Η επιλογή του ΔΑΑ ήταν να αποφύγει λογιστικές προσεγγίσεις, όπως οι εγγυήσεις προέλευσης, και να επενδύσει σε υποδομές με μετρήσιμο περιβαλλοντικό αποτέλεσμα και διαχρονική ενεργειακή ασφάλεια. Η απόφαση αυτή απέκτησε ιδιαίτερη βαρύτητα αν ληφθεί υπόψη ότι το πρόγραμμα σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε σε μια περίοδο έντονων αναταράξεων για τον κλάδο, με την πανδημία να πλήττει καίρια τις αερομεταφορές και να δημιουργεί συνθήκες αυξημένης αβεβαιότητας.
Η επένδυση υλοποιήθηκε σε δύο διακριτές φάσεις. Η πρώτη φάση περιλάμβανε την εγκατάσταση φωτοβολταϊκού πάρκου ισχύος 16 MWp, το οποίο τέθηκε σε λειτουργία στις αρχές του 2023. Η μονάδα αυτή καλύπτει περίπου το 45% της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας του αεροδρομίου, προσφέροντας από νωρίς απτά αποτελέσματα τόσο σε επίπεδο κόστους όσο και σε επίπεδο περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Η δεύτερη φάση ολοκληρώθηκε το δεύτερο εξάμηνο του 2025 και περιλάμβανε την ανάπτυξη φωτοβολταϊκού πάρκου ισχύος 35,5 MWp, σε συνδυασμό με σύστημα αποθήκευσης ενέργειας μπαταριών δυναμικότητας 82 MWh.
Με την ολοκλήρωση και των δύο φάσεων, ο ΔΑΑ διαθέτει συνολική εγκατεστημένη ισχύ 51,5 MW από φωτοβολταϊκά, ενισχυμένη με σύστημα αποθήκευσης, γεγονός που επιτρέπει τη μεγιστοποίηση της ιδιοκατανάλωσης και τη μεγαλύτερη σταθερότητα της ενεργειακής τροφοδοσίας. Η ενσωμάτωση αποθήκευσης θεωρείται κρίσιμη, καθώς διευκολύνει τη βέλτιστη διαχείριση της παραγόμενης ενέργειας και περιορίζει την εξάρτηση από το δίκτυο σε ώρες αιχμής. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το εγχείρημα συγκαταλέγεται στα πιο ολοκληρωμένα παραδείγματα αυτοπαραγωγής ενέργειας εντός των εγκαταστάσεων του αεροδρομίου.
Παράλληλα με το ενεργειακό σκέλος, το «Route 2025» περιέλαβε μια σειρά παρεμβάσεων που αφορούν τη συνολική λειτουργία του αεροδρομίου. Στο πλαίσιο αυτό, 61 οχήματα του στόλου μετατράπηκαν σε ηλεκτροκίνητα, αναπτύχθηκε εκτεταμένο δίκτυο φόρτισης, αναβαθμίστηκαν οι υποδομές μέσης τάσης και εγκαταστάθηκαν αντλίες θερμότητας για τις ανάγκες θέρμανσης, αντικαθιστώντας τη χρήση φυσικού αερίου. Οι παρεμβάσεις αυτές εντάσσονται σε μια συνολική στρατηγική μείωσης τόσο των άμεσων όσο και των έμμεσων εκπομπών, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο του λειτουργικού αποτυπώματος του αεροδρομίου.
Από την 1η Ιανουαρίου 2026, ο «Ελευθέριος Βενιζέλος» θα καλύπτει το 100% των αναγκών του σε ηλεκτρική ενέργεια μέσω ιδιοπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές, καθιστώντας τον το πρώτο μεγάλο διεθνές αεροδρόμιο στην Ελλάδα που επιτυγχάνει καθεστώς net zero. Παράλληλα, συγκαταλέγεται στα ελάχιστα ευρωπαϊκά αεροδρόμια που βασίζονται σε τόσο εκτεταμένη ιδιοπαραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ. Η στρατηγική αυτή έχει σχεδιαστεί ώστε να υποστηρίζει και τη μελλοντική επέκταση του αεροδρομίου, διασφαλίζοντας ότι οι πρόσθετες ενεργειακές ανάγκες δεν θα ανατρέψουν το ισοζύγιο.
Η σημασία του «Route 2025» υπερβαίνει τα όρια μιας μεμονωμένης επένδυσης. Το πρόγραμμα ενισχύει τον ρόλο του αεροδρομίου ως βασικού πυλώνα του τουριστικού προϊόντος της χώρας και συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας πιο βιώσιμης εικόνας για την Αθήνα και την Ελλάδα στο διεθνές περιβάλλον. Σε αυτό το πλαίσιο, εκπρόσωποι της πολιτείας και ευρωπαϊκών θεσμών έχουν υπογραμμίσει ότι η απανθρακοποίηση των μεταφορών αποτελεί πλέον μονόδρομο, με τα αεροδρόμια να εξελίσσονται από απλές υποδομές μετακίνησης σε ενεργειακούς κόμβους, κέντρα καινοτομίας και καταλύτες της πράσινης μετάβασης.
