Κάθε κόσμημα μπορεί να λέει μια ιστορία. Στο Dots | Art For All, όμως, τα κοσμήματα μιλούν πραγματικά και όχι μόνο με τα μάτια, αλλά και με την αφή.
Η Ευγενία Μαόφη, σχεδιάστρια κοσμημάτων με 25 χρόνια εμπειρίας στην ειδική αγωγή, μετατρέπει λέξεις και συναισθήματα σε αργυρά και χρυσά αντικείμενα που συνδέουν ανθρώπους, ανεξαρτήτως ικανοτήτων.
Αυτό που ξεκίνησε ως προσωπικό χόμπι έγινε γέφυρα επικοινωνίας, ένα fashion statement που σπάει στερεότυπα και ανοίγει δρόμους στην καθημερινή πρόσβαση και σύνδεση.
Η Ευγενία Μαόφη μίλησε στη Φωτεινή Οικονομοπούλου για το πώς η εμπειρία της στην ειδική αγωγή γέννησε την ιδέα των Dots, πώς η Μπράιγ και η νοηματική γίνονται καλλιτεχνικό εργαλείο και γιατί κάθε κόσμημα της θέλει να είναι «γέφυρα επικοινωνίας» και όχι απλώς ένα όμορφο βραχιόλι.
Πώς «γεννήθηκε» η ιδέα Dots | Art For All;
Η ιδέα των Dots γεννήθηκε μέσα από τη συνάντηση δύο κόσμων που συνυπήρχαν στη ζωή μου για χρόνια. Από τη μία, οι σπουδές μου στην Ψυχολογία και η 25ετής πορεία μου στην Ειδική Αγωγή, όπου η επικοινωνία δεν είναι ποτέ δεδομένη και κάθε άνθρωπος βρίσκει τον δικό του τρόπο να εκφραστεί. Από την άλλη, η αργυροχρυσοχοΐα, που ξεκίνησε ως προσωπικό μου χόμπι και δημιουργική ανάγκη.
Κάποια στιγμή, συνειδητοποίησα ότι αυτά τα δύο μπορούν να «μιλήσουν» μεταξύ τους. Με άλλα λόγια, πως το κόσμημα μπορεί να γίνει φορέας μηνυμάτων και συναισθημάτων, όχι μόνο διακοσμητικό αντικείμενο.
Υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο γεγονός από τα χρόνια στην Ειδική Αγωγή που σε έκανε να πεις «δεν θα φτιάξω απλά ακόμη ένα κόσμημα, αλλά θα φτιάξω μηνύματα»;
Δεν υπήρξε ένα μόνο γεγονός, αλλά πολλές μικρές στιγμές μέσα στα χρόνια της Ειδικής Αγωγής. Στιγμές όπου έβλεπα ανθρώπους να προσπαθούν να επικοινωνήσουν με τρόπους που συχνά ο υπόλοιπος κόσμος δεν είχε μάθει να «διαβάζει».
Αυτό με έκανε να συνειδητοποιήσω πόσο αυτονόητη θεωρούμε την επικοινωνία και πόσο εύκολα αποκλείουμε όσους δεν εκφράζονται με τον συνηθισμένο τρόπο. Κάπου εκεί γεννήθηκε η ανάγκη να μη δημιουργώ απλώς όμορφα κοσμήματα, αλλά κομμάτια που να μεταφέρουν νόημα.
Τι δυσκολίες έχεις συναντήσει στο να πείσεις ότι ένα κόσμημα για Άτομα με Αναπηρία δεν είναι μόνο βοηθητικό, αλλά «fashion statement»;
Στην πράξη, η αποδοχή ήταν γενικά εύκολη, γιατί ο κόσμος καταλαβαίνει πολύ γρήγορα τη δύναμη του συμβολισμού. Εκεί που χρειάζεται κάποιες φορές μια διευκρίνιση, είναι όταν ταυτίζονται αυτά τα κοσμήματα αποκλειστικά με την αναπηρία και θεωρούνται «μόνο για τυφλούς» ή «μόνο για κωφούς».
Τότε εξηγώ ότι η Μπράιγ και η Νοηματική δεν είναι βοηθητικά εργαλεία, αλλά γλώσσες – και οι γλώσσες απευθύνονται σε όλους. Τα κοσμήματα αυτά δεν δημιουργήθηκαν για να ξεχωρίζουν ομάδες ανθρώπων, αλλά για να τις ενώσουν.
Ως δημιουργός, υπάρχει κάποιο τελετουργικό ή συνήθεια που σε εμπνέει όταν φτιάχνεις κοσμήματα;
Δεν θα το έλεγα τελετουργικό με την αυστηρή έννοια, αλλά σίγουρα υπάρχει μια συνθήκη που με βοηθά να συγκεντρωθώ. Χρειάζομαι ηρεμία και χρόνο. Συνήθως δουλεύω μόνη, ώστε να μπορώ να ακούσω αυτό που θέλω να «πει» το κόσμημα.
Επειδή τα περισσότερα κομμάτια φέρουν μηνύματα, πριν ξεκινήσω σκέφτομαι πάντα τη λέξη, την ευχή ή το συναίσθημα που θέλω και στη συνέχεια το αποτυπώνω στο μεταλλο.
Ποιο είναι το πιο προσωπικό μήνυμα που έχεις κωδικοποιήσει σ’ ένα κόσμημα και γιατί;
Τα πιο προσωπικά μηνύματα είναι συνήθως αυτά που επιλέγω από δική μου ανάγκη, κάθε φορά. Λέξεις που σε μια συγκεκριμένη φάση της ζωής μου λειτουργούν σαν υπενθύμιση ή στήριγμα. Μηνύματα όπως self care, strong, dreamer δεν είναι τυχαία· είναι έννοιες που έχω χρειαστεί εγώ η ίδια.
Όταν ένα μήνυμα ξεκινά από προσωπική ανάγκη, τελικά γίνεται και συλλογικό. Γιατί όλοι, σε διαφορετικές στιγμές έχουμε τις ίδιες ανάγκες, απλώς ειπωμένες με τον δικό μας τρόπο.
Πώς ισορροπείς τις «προσιτές» τιμές, την ποιότητα, τα έξοδα εργασίας, αλλά και τη φιλοσοφία της προσβασιμότητας – κοινωνικής ευθύνης;
Η ισορροπία αυτή είναι μια συνεχής, συνειδητή επιλογή.
Από την αρχή, ήθελα τα κοσμήματα να είναι ποιοτικά και χειροποίητα, αλλά και με όσο το δυνατόν προσιτές τιμές, γιατί η προσβασιμότητα δεν μπορεί να είναι προνόμιο. Αυτό σημαίνει ότι πολλές αποφάσεις – από τα υλικά μέχρι τον τρόπο παραγωγής – λαμβάνονται με γνώμονα τη βιωσιμότητα και όχι το γρήγορο κέρδος .
Ποια είναι η πρώτη αντίδραση κάποιου όταν παρατηρεί πως τα κοσμήματά σου «ανοίγουν» έναν δίαυλο επικοινωνίας π.χ. κάποιος με μειωμένη όραση μπορεί να «διαβάσει» το μήνυμα με την αφή;
Η πρώτη αντίδραση είναι συνήθως έκπληξη.
Οι άνθρωποι θαυμάζουν, συγκινούνται και συχνά με συγχαίρουν. Εντυπωσιάζονται με την ιδέα οτι κι ένας τυφλός μπορεί να φορέσει κάτι και να το διαβάσει ή ότι μπορούν κι οι ίδιοι να φορέσουν κάτι που μόνο οι ίδιοι θα ξέρουν τι γράφει. Είναι μικρές στιγμές που δείχνουν ότι η τέχνη μπορεί να συνδέει πραγματικά τους ανθρώπους και να δίνει νόημα πέρα από την αισθητική.
Προφανώς το Braille και η Νοηματική είναι ήδη ένα δυναμικό statement, άλλα υπάρχουν «εναλλακτικά συστήματα επικοινωνίας» που σκέφτεσε να ενσωματώσετε;
Σίγουρα, η Μπράιγ και η Νοηματική θα παραμείνουν οι βασικοί τρόποι αποτύπωσης των μηνυμάτων μας. Αλλά επειδή μου αρέσει να ανακαλύπτω νέους τρόπους επικοινωνίας και νέες γλώσσες, πάντα θα προσθέτουμε κάτι καινούριο.
Η φιλοσοφία μας είναι να δημιουργούμε κοσμήματα που ανοίγουν δρόμους επικοινωνίας και σύνδεσης.
View this post on Instagram
Ποια είναι η δική σου εκδοχή για το τι σημαίνει «προσβασιμότητα» στην καθημερινή ζωή και πώς μπορεί η τέχνη (και τα μικρά αντικείμενα όπως ένα κόσμημα) να συμβάλει σε αυτό;
Για μένα, προσβασιμότητα στην καθημερινή ζωή σημαίνει ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν, να εκφράζονται και να απολαμβάνουν τα ίδια πράγματα, χωρίς να αποκλείονται λόγω αναπηρίας ή διαφορετικότητας. Δεν είναι μόνο υποδομές ή τεχνικά μέσα αλλά στάση, σκέψη και ευαισθησία.
Η τέχνη μπορεί να παίξει μεγάλο ρόλο σε αυτό. Ένα κόσμημα, μια εικόνα ή ένα αντικείμενο μπορεί να γίνει μέσο επικοινωνίας για όλους είτε μέσα από την αφή, τη γλώσσα, είτε το μήνυμα που μεταφέρει.
Όταν κάποιος φορά ή διαβάζει ένα κόσμημά σου, νιώθεις ότι «συνομιλείς» μαζί του;
Ναι, με έναν τρόπο νιώθω ότι συνομιλώ με όποιον φοράει ένα κόσμημά μου. Κάθε κομμάτι φέρει μήνυμα, λέξη ή συναίσθημα, και όταν κάποιος το διαβάζει ή το αισθάνεται, δημιουργείται μια αόρατη σύνδεση. Είναι σαν να ανταλλάσσουμε κάτι χωρίς να χρειάζονται λόγια, ένα μικρό διάλογο που περνάει μέσα από ένα μικρό κόσμημα.
Πώς βλέπεις το Dots σε 5 χρόνια;
Σε πέντε χρόνια βλέπω το Dots. Art for all να συνεχίζει να ανοίγει δρόμους επικοινωνίας και σύνδεσης. Θέλω να εξελίσσεται η συλλογή με νέα μηνύματα, γλώσσες και σύμβολα, πάντα με σεβασμό στην αισθητική, την ποιότητα και την προσβασιμότητα.
Αν έπρεπε να συνοψίσεις την προσωπική σου φιλοσοφία σε μία λέξη ή φράση, την οποία θα μπορούσε να κρατήσει και ένα κόσμημά σου, ποια θα ήταν;
Αν έπρεπε να συνοψίσω τη φιλοσοφία μου σε μια λέξη ή φράση που θα κρατούσε κι ένα κόσμημα μου, θα ήταν «Σύνδεση και Αποδοχή».
Κάθε κόσμημα που φτιάχνω θέλω να φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά, να δημιουργεί διάλογο και να δίνει χώρο σε κάθε μορφή επικοινωνίας. Είναι λέξεις που με εμπνέουν καθημερινά και που εύχομαι να συνοδεύουν όποιον φοράει ένα από τα κομμάτια μου.
