Η φετινή Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης βρίσκει την κυβέρνηση σε πρωτόγνωρα δύσκολη θέση. Ενώ τα προηγούμενα χρόνια το «πακέτο» των μέτρων μεγάλωνε σχεδόν κάθε καλοκαίρι μέχρι την τελική ανακοίνωση του πρωθυπουργού, φέτος οι διεθνείς εξελίξεις αναγκάζουν το οικονομικό επιτελείο να μιλά με πρωτοφανή επιφύλαξη.
Η αιτία έχει όνομα. Ο πόλεμος στον Κόλπο. Ο αποκλεισμός τμήματος της ναυτιλιακής κίνησης στον Περσικό Κόλπο εκτίναξε τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου, παρασύροντας μαζί τους πληθωρισμό, κόστος μεταφορών και δημόσιες δαπάνες για ενέργεια. Το αργό τύπου Brent διαπραγματεύεται πλέον στα 100 δολάρια το βαρέλι, επίπεδο κατά πολύ υψηλότερο από τα κάτω των 65 δολαρίων που προεξοφλούνταν πριν από την κρίση, μια ανατροπή που αλλάζει τις παραδοχές πάνω στις οποίες είχε στηθεί ο φετινός σχεδιασμός του προϋπολογισμού.
Το αποτέλεσμα είναι διπλό. Από τη μία, η ακρίβεια στα καύσιμα διαβρώνει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και αυξάνει την πίεση για στοχευμένα μέτρα ανακούφισης. Από την άλλη, το ίδιο αυτό κόστος απορροφά δημοσιονομικό χώρο που θα μπορούσε να διοχετευθεί σε φοροελαφρύνσεις ή αυξήσεις μισθών και συντάξεων.
Τα συγκριτικά στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Πέρυσι, στη ΔΕΘ του 2025, η κυβέρνηση παρουσίασε πακέτο μέτρων ύψους περίπου 1,7 δισ. ευρώ, εστιασμένο σε φοροελαφρύνσεις για τη μεσαία τάξη, στήριξη οικογενειών με παιδιά και αυξήσεις σε ενστόλους. Φέτος, σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη, το πακέτο αναμένεται να ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ, χωρίς ωστόσο να έχει «κλειδώσει» ακόμη το τελικό του ύψος, καθώς οι αποφάσεις θα ληφθούν εντός Αυγούστου.
Η υποχώρηση αυτή, ακόμη κι αν εν τέλει καλυφθεί εν μέρει, καταγράφει ήδη μια αλλαγή κλίματος: από τη λογική της διαρκούς διεύρυνσης του «καλαθιού» παροχών, σε μια πιο συγκρατημένη προσέγγιση. Δεν λείπουν, ωστόσο, και τα αντίβαρα. Το πρωτογενές πλεόνασμα εκτιμάται πλέον στο 3,2% του ΑΕΠ, ποσοστό υψηλότερο από τις αρχικές προβλέψεις, γεγονός που δίνει κάποιο περιθώριο ελιγμών στο οικονομικό επιτελείο. Παράλληλα, αναλυτές διεθνών οίκων εκτιμούν ότι η παραγωγή πετρελαίου στον Κόλπο θα επανέλθει σταδιακά σε προπολεμικά επίπεδα έως το τέλος του έτους, κάτι που θα μπορούσε να αποσυμπιέσει τις τιμές το 2027.
Το ερώτημα που απασχολεί το Μαξίμου είναι αν αυτή η ενδεχόμενη αποκλιμάκωση θα προλάβει να αποτυπωθεί έγκαιρα στα δημόσια οικονομικά, ώστε το πακέτο της ΔΕΘ να μην περιοριστεί σε «πυροσβεστικά» μέτρα για την ακρίβεια των καυσίμων, αλλά να διατηρήσει και τη διάσταση της αναδιανομής που είχε τα προηγούμενα χρόνια. Μέχρι τότε, ο πόλεμος στον Κόλπο παραμένει ο απρόσκλητος «καλεσμένος» στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για το φετινό πακέτο.
