Το AD&PR Lab του Παντείου επιχειρεί εδώ και 33 χρόνια να γεφυρώσει την ακαδημαϊκή γνώση με την πραγματική αγορά, μετατρέποντας τους φοιτητές σε ενεργούς συν-δημιουργούς της εκπαιδευτικής διαδικασίας
Στο ελληνικό πανεπιστήμιο η απόσταση ανάμεσα στη θεωρία και την πράξη αποτελεί διαχρονικά ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα. Σε μια εποχή όπου οι δεξιότητες και η ικανότητα συνεργασίας αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία, το ερώτημα δεν είναι μόνο τι μαθαίνουν οι φοιτητές, αλλά και πώς μαθαίνουν.
Το AD&PR Lab (Advertising & Public Relations Lab) του Τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου έρχεται να απαντήσει ακριβώς σε αυτό το ερώτημα. Δεν λειτουργεί ως ένας χώρος όπου επαγγελματίες της αγοράς καλούνται απλώς να κάνουν μια διάλεξη, αλλά ως ένα μοντέλο συν-δημιουργίας, όπου εταιρείες, οργανισμοί, ακαδημαϊκοί και φοιτητές σχεδιάζουν μαζί τη μαθησιακή εμπειρία.
Η συν-διρύτρια και Διευθύντρια του εργαστηρίου από το 2021, Μπέττυ Τσακαρέστου, μιλά στο eeconomy.gr για τη φιλοσοφία πίσω από το συγκεκριμένο μοντέλο, τη σχέση πανεπιστημίου και αγοράς εργασίας, τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στη δημιουργικότητα των νέων και το πώς ένα πανεπιστημιακό εργαστήριο μπορεί να λειτουργήσει ως «πίστα απογείωσης» για μια νέα γενιά επαγγελματιών.
Το AD&PR Lab, πέρα από ένα πανεπιστημιακό εργαστήριο, φαίνεται να αποτελεί μια διαφορετική απάντηση στο διαχρονικό ζήτημα της σχέσης μεταξύ πανεπιστημίου και αγοράς εργασίας. Πώς γεννήθηκε αυτή η ιδέα;
Το AD&PR Lab, το εργαστήριο Διαφήμισης και Δημοσίων Σχέσεων, ξεκίνησε πριν από 33 χρόνια, το 1993, μαζί με τον αείμνηστο Δημήτρη Ποταμιάνο, ο οποίος ήταν και ο εμπνευστής του. Εκείνος με εμπιστεύτηκε στα πρώτα ακαδημαϊκά μου βήματα, όταν ήμουν ακόμη υποψήφια διδάκτορας, για να σχεδιάσουμε αυτό το μοντέλο.
Αυτό που συνέβη τότε, και παραμένει σήμερα εξαιρετικά σημαντικό και επίκαιρο, είναι ότι το εργαστήριο γεννήθηκε μέσα σε μια πολύ συγκεκριμένη ιστορική συγκυρία. Ήταν η περίοδος κατά την οποία η Ελλάδα περνούσε από τα αμιγώς κρατικά μέσα ενημέρωσης στα λεγόμενα ελεύθερα μέσα, δηλαδή στα ιδιωτικά μέσα και στις ιδιωτικές επιχειρήσεις επικοινωνίας.
Το ίδιο το Τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού ήταν γέννημα αυτής της νέας εποχής. Δημιουργήθηκε με στόχο να διαμορφώσει ένα σύγχρονο πρόγραμμα σπουδών στα μέσα και την επικοινωνία, ενσωματώνοντας παράλληλα ανθρώπους με σημαντική εμπειρία από τον χώρο της δημοσιογραφίας και των μέσων.
Αυτή ήταν εξαρχής η φιλοσοφία του τμήματος: να δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου η ακαδημαϊκή γνώση και έρευνα συναντώνται οργανικά με τη γνώση και την τεχνογνωσία που προκύπτουν από το ευρύτερο οικοσύστημα στο οποίο ανήκει το αντικείμενο σπουδών.
Άρα, το 1993 ήρθαμε να κάνουμε ακριβώς αυτό. Να δημιουργήσουμε, μέσα στο πανεπιστήμιο, ένα εργαστήριο που θα μπορούσε να συνδέσει την επιστημονική γνώση με έναν χώρο ο οποίος τότε ήταν ακόμη σχετικά νέος ακαδημαϊκά: τη διαφήμιση και τις δημόσιες σχέσεις.
Εκείνη την περίοδο, οι σπουδές στη διαφήμιση και τις δημόσιες σχέσεις προσφέρονταν κυρίως σε επίπεδο ΤΕΙ ή ιδιωτικών σχολών. Θέλαμε να δημιουργήσουμε ένα πρότυπο εργαστήριο που θα έδειχνε ότι η γνώση και η έρευνα δεν βρίσκονται αποκλειστικά μέσα στα πανεπιστήμια. Υπάρχουν σε πολλούς οργανισμούς, σε επιχειρήσεις, σε επαγγελματικά οικοσυστήματα υψηλής τεχνογνωσίας.
Ο χώρος της διαφήμισης και των δημοσίων σχέσεων είναι ακριβώς ένα τέτοιο οικοσύστημα. Είναι ένας χώρος που επενδύει σημαντικά στη γνώση, στην έρευνα, στις νέες μεθοδολογίες και στην καινοτομία.
Σήμερα, το ζητούμενο δεν είναι να δημιουργούμε ένα «πριν» και ένα «μετά»: από τη μία η θεωρία και από την άλλη η πράξη, από τη μία οι σπουδές και από την άλλη η εργασία. Το ζητούμενο είναι να δημιουργούμε χώρους όπου αυτά τα διαφορετικά είδη γνώσης μπορούν να συναντηθούν. Αυτή είναι η καρδιά της έννοιας της συν-δημιουργίας.
Σε αυτή την εξίσωση βάζουμε μέσα και τους φοιτητές και τις φοιτήτριες. Δεν είναι απλοί αποδέκτες μιας γνώσης που τους μεταφέρεται. Είναι συν-δημιουργοί της διαδικασίας. Μέσα από εργαλεία όπως το co-design και το design thinking, τους δίνουμε τη δυνατότητα να συμμετέχουν στη διαμόρφωση της εμπειρίας μάθησης και να αποκτούν το αίσθημα ownership, δηλαδή ότι αυτό στο οποίο συμμετέχουν τους ανήκει πραγματικά.
Αυτό είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό ζητούμενο. Δεν είναι κάτι παλιό. Το βλέπουμε διεθνώς σε πολλά πανεπιστήμια και πλέον αποτυπώνεται και στο νέο θεσμικό πλαίσιο για τα πανεπιστήμια, που ζητά από τα ιδρύματα να συνδέονται περισσότερο με την κοινωνία, την οικονομία και τους stakeholders.
Αυτό που ξεκίνησε τότε ως ένας σπόρος, χτίστηκε σταδιακά μέσα από την εμπιστοσύνη και τη στήριξη πολλών ανθρώπων: οργανισμών, εταιρειών, μέσων ενημέρωσης, μη κυβερνητικών οργανισμών, πολιτιστικών φορέων. Το ζητούμενο σήμερα είναι να ενώσουμε τη γνώση, τη μεθοδολογία και την τεχνογνωσία, αντί να δημιουργούμε κλειστά και απομονωμένα περιβάλλοντα.
Θυμάμαι ως φοιτητής πόσο πολύτιμη ήταν η επαφή με ανθρώπους της αγοράς, που μετέφεραν την εμπειρία και τις βέλτιστες πρακτικές τους μέσα στο εργαστήριο. Εκεί βρίσκεται η πραγματική αξία: στη σύνδεση της θεωρίας με την πράξη, μέσα από τη ματιά ανθρώπων που καινοτομούν στον κλάδο της επικοινωνίας. Σήμερα, με τις τεχνολογικές εξελίξεις να αλλάζουν διαρκώς το τοπίο, θεωρώ καθήκον μου να επιστρέφω στο εργαστήριο και να μοιράζομαι την εμπειρία μου με τη νέα γενιά που αναζητά τον ρόλο της σε έναν κόσμο που μεταμορφώνεται συνεχώς.
-Μάνος Καβαρνός, Marketing & Communications Manager at Dialectica, συνεργάτης του ADandPRLAB vertical StartupLab
Το συγκεκριμένο εργαστήριο φαίνεται να αποτελεί εξαίρεση, καθώς στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες συχνά έχουμε συνδέσει την εκπαίδευση περισσότερο με τη θεωρία και λιγότερο με την πρακτική εφαρμογή. Τι είναι αυτό που κάνει το AD&PR Lab διαφορετικό;
Αυτή την περίοδο βλέπουμε συνολικά το ελληνικό πανεπιστήμιο να αποκτά μεγαλύτερη εξωστρέφεια. Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια πολύ συνειδητή προσπάθεια σε όλα τα πανεπιστήμια να συνδεθούν περισσότερο με stakeholders, δηλαδή με ανθρώπους και οργανισμούς από την κοινωνία και την οικονομία.
Ακόμη και το ίδιο το θεσμικό πλαίσιο, πλέον, λέει ότι τα πανεπιστήμια δεν μπορούν να σχεδιάζουν προγράμματα σπουδών ερήμην της κοινωνίας και της αγοράς εργασίας.
Βεβαίως, πολλά πανεπιστήμια καλούν ειδικούς και κορυφαίους επαγγελματίες στους τομείς τους για guest speaking, για προσκεκλημένες διαλέξεις.
Αυτό, όμως, που κάνει διαφορετικό το AD&PR Lab είναι ότι δεν λειτουργεί με αυτή τη λογική. Το εργαστήριο λειτουργεί περισσότερο σαν μια start-up. Η φιλοσοφία της συν-δημιουργίας διαπερνά κάθε δραστηριότητα και κάθε τρόπο οργάνωσης.
Έχουμε μακροχρόνιες συνεργασίες με ανθρώπους και οργανισμούς οι οποίοι συμμετέχουν εθελοντικά. Δεν υπάρχει οικονομικό σκέλος. Υπάρχει, όμως, υψηλός επαγγελματισμός, ευθύνη και διάθεση προσφοράς.
Ο σχεδιασμός ξεκινά πάντα από μια ερώτηση: «Πώς μπορεί το πρόγραμμα που τρέχουμε να εξελιχθεί;» Συζητάμε με τους συνεργάτες μας: Ποιες είναι οι σημαντικότερες έρευνες στον χώρο τους; Ποια είναι τα εργαλεία και οι νέες μεθοδολογίες που χρησιμοποιούν; Ποια είναι η γνώση που υπάρχει εκεί έξω αλλά δεν είναι απαραίτητα διαθέσιμη σε όλους;
Γιατί πολλές φορές η γνώση που υπάρχει σε μεγάλους οργανισμούς δεν είναι open source. Είναι γνώση που αποκτά κάποιος μόνο όταν βρεθεί μέσα σε ένα συγκεκριμένο επαγγελματικό περιβάλλον. Αυτή τη γνώση προσπαθούμε να φέρουμε μέσα στο πανεπιστήμιο.
Είναι αναζωογονητικό και μοναδικό. Είναι κάτι που δεν μπορείς να το πάρεις από τη δουλειά σου. Είναι επαφή με νέο κόσμο. Είμαστε “βαμπίρ“ που τρέφονται με νεότητα. Νομίζουν ότι τους προσφέρουμε αλλά βασικά μας προσφέρουν πολλά περισσότερα. Και το πρώτο καλό που μας συμβαίνει είναι ότι αναγκαζόμαστε να γράψουμε, να σκεφτούμε ξανά τη δουλειά μας, να αναθεωρήσουμε αυτά που νομίζαμε ότι ξέρουμε και να ξεδιαλύνουμε πράγματα που μέσα στα χρόνια αλλάζουν αλλά δεν τα συνειδητοποιούμε.
– Γιάννης Σορώτος, Creative Director at The Newtons & συν-δημιουργός του Vertical Lab «Δημιουργικότητα – Η Τέχνη της Αφήγησης» του ADandPRLAB
Πώς ακριβώς λειτουργεί αυτό το μοντέλο συν-δημιουργίας στην πράξη; Τι συμβαίνει μέσα σε ένα εξάμηνο στο AD&PR Lab;
Το co-creation ξεκινά πριν ακόμη αρχίσουν οι εβδομάδες του εργαστηρίου. Δεν ξεκινά την πρώτη μέρα του μαθήματος. Βρισκόμαστε σε συνεχή συζήτηση με τους συνεργάτες που έχουμε ήδη, αλλά και με νέους ανθρώπους και οργανισμούς που θέλουμε να προσεγγίσουμε ή που μας πλησιάζουν.
Κάθε χρόνο κάνουμε μια εσωτερική διαδικασία αξιολόγησης. Περνάμε όλα τα επιμέρους εργαστήρια από ένα «κόσκινο». Βλέπουμε τι λειτούργησε, πώς πήγε κάθε τάξη, ποια θέματα δούλεψαν περισσότερο, πού υπάρχουν κενά και πού χρειάζεται να γίνουν αλλαγές. Στη συνέχεια καθόμαστε όλοι μαζί και εξετάζουμε ποια νέα τεχνογνωσία μπορεί να ενταχθεί στο πρόγραμμα.
Η προετοιμασία ξεκινά ήδη από τον Ιούνιο. Τον Ιούνιο και τον Ιούλιο γίνεται η αποτίμηση της προηγούμενης χρονιάς και το brainstorming για την επόμενη. Έχουν προηγηθεί, φυσικά, συζητήσεις και με τις ομάδες των φοιτητών και τον Σεπτέμβριο κάνουμε το τελικό recap και τον σχεδιασμό της νέας χρονιάς. Αυτός ο τρόπος λειτουργίας θυμίζει τον τρόπο με τον οποίο δουλεύουν μεγάλες εταιρείες αλλά και πανεπιστήμια του εξωτερικού. Κατά τη διάρκεια του εξαμήνου υπάρχουν συνεχώς assignments, feedbacks και κύκλοι ανατροφοδότησης. Δεν είναι μια διαδικασία όπου ο φοιτητής παίρνει μια εργασία, την παραδίδει και τελειώνει εκεί.
Ένα σημαντικό στοιχείο είναι ότι αντιμετωπίζουμε ολόκληρο το πρόγραμμα του εργαστηρίου σαν μία ενιαία ιστορία. Το ονομάζω «One Story». Η ιδέα αυτή ξεκίνησε από έναν παλιό μας απόφοιτο, τον Λουκά Πετρούνια, ο οποίος όταν δίδασκε στο Πάντειο είχε δημιουργήσει ένα blog του εργαστηρίου με αυτή την ονομασία. Την κράτησα γιατί αποτυπώνει ακριβώς αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε. Δεν βλέπουμε τα εργαστηριακά μαθήματα ως απομονωμένες μονάδες. Δημιουργούμε γέφυρες μεταξύ τους.
Μία ή δύο φορές τον χρόνο συγκεντρωνόμαστε όλοι οι διδάσκοντες, από όλα τα εξάμηνα, και κοιτάμε συνολικά το πρόγραμμα. Βλέπουμε πού χρειάζεται ενίσχυση, πού υπάρχουν αδυναμίες και πώς μπορεί ένα μάθημα να υποστηρίξει καλύτερα το επόμενο. Για παράδειγμα, μπορεί να διαπιστώσουμε ότι οι φοιτητές του τρίτου έτους χρειάζονται μεγαλύτερη έμφαση σε θέματα στρατηγικής, γιατί βλέπουμε ότι αυτό αποτελεί δυσκολία στο τέταρτο έτος. Αυτό δημιουργεί μια κουλτούρα συνεχούς βελτίωσης.
Η εμπιστοσύνη ανάμεσα σε ανθρώπους που μιλούν διαφορετικές «γλώσσες» (ακαδημαϊκή / corporate) χτίζεται όταν και οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν ότι χτίζουν η μία πάνω στην άλλη για να παραχθεί κάτι πραγματικά χρήσιμο. Με άλλα λόγια, όταν σταματήσεις να προσπαθείς να αποδείξεις ότι η δική σου γλώσσα είναι καλύτερη. Η ακαδημαϊκή σκέψη προσφέρει βάθος, μεθοδολογία και κριτική προσέγγιση. Η αγορά φέρνει ταχύτητα, αβεβαιότητα και συνέπειες.
– Λίνα Κυριακού, Business Instructor & Co-creator ενότητας Strategic Design μέσα στο Strategic Design & Social Media vertical – ADandPRLab από το 2013
Οι εταιρείες που συμμετέχουν στο εργαστήριο τι ρόλο έχουν;
Ολόκληρος ο κλάδος της Ένωσης Εταιρειών Διαφήμισης & Επικοινωνίας Ελλάδος (ΕΔΕΕ), με τον οποίο συνεργαζόμαστε, έχει στον πυρήνα του το ταλέντο και τους ανθρώπους. Είναι χώροι που θα χαρακτήριζα αναγεννησιακούς. Εκεί συναντά κανείς ανθρώπους με πολύ διαφορετικές διαδρομές σπουδών, ζωής και καριέρας. Μπορεί κάποιος να έχει σπουδάσει αστροφυσική και να καταλήξει σε μια διαφημιστική εταιρεία. Αυτό δείχνει ακριβώς τον χαρακτήρα αυτού του οικοσυστήματος.
Είναι χώροι που πιστεύουν πολύ στο ταλέντο και επενδύουν στους ανθρώπους τους. Θέλουν να παραμένουν περιβάλλοντα που προσελκύουν ανθρώπους με υψηλή γνώση. Υπάρχουν εταιρείες που πλέον αναζητούν ανθρώπους με μεταπτυχιακές σπουδές ή χρηματοδοτούν οι ίδιες μεταπτυχιακά προγράμματα για τα στελέχη τους. Είναι ένα περιβάλλον υψηλών απαιτήσεων σε γνώση και δεξιότητες.
Άρα, η συμμετοχή τους στο εργαστήριο δεν είναι μια απλή πράξη εξωστρέφειας. Είναι μια επένδυση στο παρόν και στο μέλλον του ίδιου του κλάδου και υπάρχει κάτι που θεωρώ πολύ σημαντικό: δεν υπάρχει οικονομική σχέση ανάμεσα στο εργαστήριο και στις εταιρείες.
Άνθρωποι και οργανισμοί που μπορεί να είναι ανταγωνιστές μέσα στην αγορά, μέσα στο εργαστήριο μπορούν να είναι συνεργάτες και συναγωνιστές.
Οφείλω σε αυτούς τους ανθρώπους πάρα πολλά σε όλη τη διαδρομή μου. Από την περίοδο που έκανα το διδακτορικό μου, όταν μελετούσα τις διαφημιστικές εταιρείες: πώς δημιουργούν καμπάνιες, πώς συνεργάζονται εσωτερικά, πώς δουλεύουν με τα μέσα. Τότε ερωτεύτηκα αυτόν τον χώρο. Γιατί βρέθηκα σε ένα περιβάλλον εξαιρετικά ζωντανό, δημιουργικό, καλλιτεχνικό, πνευματικά ανήσυχο, ακόμη και ατίθασο, αλλά ταυτόχρονα πειθαρχημένο και με κανόνες. Όλα αυτά μαζί.
Θα μπορούσε κάποιος να το παρομοιάσει με τη σημερινή Silicon Valley: ένα περιβάλλον που σφύζει από δημιουργία και καινοτομία.
Όταν οι φοιτητές περνούν από τα case studies σε πραγματικά briefs, βλέπουν πώς λειτουργεί η αγορά στην πράξη. Ένα case study είναι στατικό· ένα πραγματικό brief εξελίσσεται, αλλάζει και απαιτεί προσαρμογή σε πραγματικές συνθήκες, όπως ο χρόνος, οι ανάγκες του πελάτη ή η συμπεριφορά του κοινού. Αυτή η εμπειρία είναι που τους ενθουσιάζει και τους προετοιμάζει ουσιαστικά για την αγορά εργασίας. Το ADandPRLab έχει δημιουργήσει ένα μοντέλο που συνδέει τη θεωρία με την πράξη και αποτελεί, κατά τη γνώμη μου, ένα πρότυπο για την ακαδημαϊκή κοινότητα.
– Ελένη Ακτύπη, Managing Director at WE LEAD & μέλος της Συμβουλευτικής Επιτροπής Κοινωνικών Εταίρων στο προπτυχιακό πρόγραμμα του Τμήματος ΕΜΠΟ του Παντείου
Ένα από τα στοιχεία που ξεχωρίζουν στο AD&PR Lab είναι η έμφαση στην ομαδική εργασία. Πώς καλλιεργείται αυτή η κουλτούρα;
Οι φοιτητές και οι φοιτήτριες πάντα δουλεύουν σε ομάδες. Κάποια στιγμή είχα την τύχη να γνωρίσω τη νυν συνάδελφό μου Δήμητρα Ιορδάνογλου. Μαζί ξεκινήσαμε να διερευνούμε κάτι πολύ σημαντικό: ότι δεν αρκεί απλώς να δημιουργείς ομάδες. Χρειάζεται η μεθοδολογία.
Έτσι χτίσαμε το κομμάτι που αφορά τα soft skills, τη συνεργασία, τη λειτουργία μέσα σε ομάδες αλλά και τη συναισθηματική νοημοσύνη.
Γιατί μια ομάδα δεν δημιουργείται απλώς επειδή βάζεις ανθρώπους μαζί. Οι ομάδες μέσα στο εργαστήριο δεν είναι απλώς φίλες και φίλοι που συναντιούνται για να κάνουν μια εργασία. Μαθαίνουν εργαλεία και μεθοδολογίες που τους επιτρέπουν να κατανοήσουν τι σημαίνει πραγματικά συνεργάζομαι. Να έχουν κανόνες, κοινό όραμα και στόχο. Να μην κάνουν απλώς μια εργασία για να ολοκληρώσουν μια υποχρέωση, αλλά να μπορούν να λειτουργήσουν ως ομάδα για να πετύχουν ένα αποτέλεσμα.
Τα τελευταία χρόνια μιλάμε πολύ για τη Gen Z και τον διαφορετικό τρόπο με τον οποίο μαθαίνει. Πώς επηρέασε αυτό τον σχεδιασμό του εργαστηρίου;
Τα τελευταία σχεδόν δέκα χρόνια ξεκίνησε ένα μικρό πείραμα στο εισαγωγικό μάθημα “Introduction to Advertising & PR”, το οποίο είναι αγγλόφωνο και απευθύνεται και σε φοιτητές Erasmus. Το έναυσμα ήταν η Gen Z.
Ήθελα να πειραματιστώ με μια γενιά για την οποία όλοι μιλούσαν: μια γενιά που συχνά περιγράφεται ως διαφορετική, ως μια γενιά που δεν ακολουθεί εύκολα τις παραδοσιακές δομές και τα καθιερωμένα μοντέλα. Έτσι δημιούργησα ένα concept, το οποίο πρώτα δοκιμάστηκε και στη συνέχεια εντάχθηκε στο εργαστήριο.
Οι ομάδες δεν θα είχαν την κλασική μορφή μιας φοιτητικής ομάδας εργασίας. Θα δημιουργούσαν τις δικές τους virtual εταιρείες. Θα έπρεπε να φτιάξουν τη δομή τους, τη φιλοσοφία τους, την αποστολή τους, τις αξίες τους, την ψηφιακή τους παρουσία, το website τους, τα social media τους. Σιγά-σιγά η δουλειά τους αποκτούσε πραγματική υπόσταση. Με άλλα λόγια, δημιουργούσαν το πρώτο επαγγελματικό τους portfolio.
Και λειτούργησε. Λειτούργησε γιατί όλοι θέλουμε να είμαστε κύριοι του εαυτού μας. Δεν θέλουμε απλώς να ακούμε «πάρε αυτή την ύλη, διάβασέ την και έλα να δώσεις εξετάσεις». Αυτό το μοντέλο ανήκει περισσότερο στο παλιό σχολείο του 19ου και του 20ού αιώνα. Τα σημερινά περιβάλλοντα μάθησης είναι πολύ πιο πλούσια. Η μάθηση συμβαίνει παντού: μέσα και έξω από τους τοίχους του πανεπιστημίου, στον φυσικό αλλά και στον ψηφιακό κόσμο, μέσα από πολλές διαφορετικές δραστηριότητες.
Οι φοιτητές φέρνουν στο τραπέζι μια αυθεντική, φρέσκια & απόλυτα ειλικρινή οπτική, χωρίς τα «φίλτρα» του corporate mindset. Φέρνουν επίσης ερωτήματα χωρίς φόβο, όπως «γιατί το κάνουμε έτσι;», αμφισβητώντας τον τρόπο, τον τόνο και τη γλώσσα που έχει παγιωθεί ως ασφαλής.
–Νίκος Πασχαλίδης, Group Digital Account Director at Ogilvy Greece & Γιώργος Κοτιώνης, Deputy CEO at Ogilvy Greece
Άρα η εκπαίδευση πρέπει να μπορεί να κινητοποιεί το ενδιαφέρον του ανθρώπου με πολλούς τρόπους.
Τέλος, μέσα από τις ψηφιακές εκδόσεις του AD&PRLAB, όπως το “AD Discovery and Creativity Stories by AD&PRLAB”, ομάδες φοιτητών παρουσιάζουν σε μορφή άρθρου τα projects που έχουν αναπτύξει, δημιουργώντας έτσι και μια δημόσια καταγραφή της δουλειάς τους. Αντίστοιχα, τα vertical labs, όπως το Crisis Management Simulation Lab και το Leadership and Emotional Intelligence Lab, φιλοξενούν τις εργασίες και τις εφαρμογές των ομάδων τους.
Ένα από τα μεγαλύτερα challenges που αντιμετωπίζουμε τα τελευταία χρόνια είναι το εάν τελικά το AI και τα social media βοηθούν το brainstorming ή τελικά κάνουν τις ιδέες πιο προβλέψιμες και ομοιόμορφες. Για αυτόν το λόγο επιμένω τόσο πολύ στο θέμα της «ηθικής», από την πρώτη μου κιόλας επαφή με τους φοιτητές. Όσο σημαντικό είναι να διδαχθούν πόσο σωστά πρέπει να είναι τα prompts στο εργαλείο για να έχουν πιο επιτυχημένα outputs, άλλο τόσο σημαντική είναι η καλλιέργεια κρίσης, ηθικής και υπευθυνότητας στη χρήση της ΑΙ. Και αυτό είναι που ξεχωρίζει τους καλούς από τους exceptional φοιτητές!
– Ντιάνα Μπίρμπα, Senior Marketing Director Europe at The Coca-Cola Company & Co-Creator στο ADandPRLAB στο vertical Marketing Lab
“Create more value than you capture”. Πώς συνδέεται αυτή η φιλοσοφία με τον τρόπο λειτουργίας του εργαστηρίου;
Προσπαθώ να περάσω στους φοιτητές κάποιες αξίες, και αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο κομμάτι της εκπαίδευσης.
Υπάρχει μια φράση του Tim O’Reilly που είχε γράψει σε ένα άρθρο: “Create more value than you capture”. Αυτή είναι μια βασική αρχή για εμάς. Να θέλεις να δημιουργήσεις περισσότερη αξία από αυτή που τελικά θα αποκομίσεις.
Πίσω από αυτή τη λογική υπάρχει μια θεώρηση που είχαμε από την αρχή, μαζί με τον Δημήτρη Ποταμιάνο: το co-creation, το co-evolution και το co-petition. Το τελευταίο είναι η έννοια του συν-ανταγωνισμού: ότι η συνεργασία και ο ανταγωνισμός μπορούν να συνυπάρχουν. Είναι μια θεωρία που αναπτύχθηκε από καθηγητές του Harvard και υποστηρίζει ότι συνεργάζομαι για να μεγαλώσω την πίτα και ταυτόχρονα ανταγωνίζομαι για να πάρω ένα μεγαλύτερο κομμάτι από αυτή. Αυτή η λογική είναι πολύ κοντά στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το εργαστήριο.
Μετά από 33 χρόνια παρουσίας, ποιος είναι ο ρόλος σας μέσα σε αυτό το οικοσύστημα;
Ακούω πολλές φορές και χαίρομαι για τον αντίκτυπο και την αποδοχή που έχει το εργαστήριο, παρόλο που έχει μια ιδιαιτερότητα.
Το γεγονός ότι ένας άνθρωπος βρίσκεται σταθερά εκεί για 33 χρόνια δεν είναι κάτι εύκολο, ούτε εσωτερικά ούτε οργανωτικά. Όμως, κάποια στιγμή κατάλαβα ότι ο ρόλος μου μοιάζει περισσότερο με αυτόν ενός curator. Πρέπει να υπάρχει ένας κεντρικός άνθρωπος που ενώνει τις διαφορετικές αφηγήσεις, που βοηθά τις ομάδες, που «δένει» τα πράγματα, που έχει ανοιχτό ορίζοντα στο πώς εξελίσσονται τα ελληνικά αλλά και τα διεθνή πρότυπα.
Δεν σημαίνει ότι ένας άνθρωπος δημιουργεί τα πάντα μόνος του. Σημαίνει ότι κάποιος πρέπει να κρατά τη συνοχή, να προστατεύει τη φιλοσοφία και να επιτρέπει στις διαφορετικές φωνές να συνυπάρχουν – και αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό. Να δημιουργείς χώρο ώστε οι άνθρωποι να μεγαλώσουν. Δεν είναι ο ρόλος μας να μικραίνουμε τους ανθρώπους. Ειδικά στο πανεπιστήμιο, όπου υπάρχει συχνά μια έντονη σχέση με το status και την ιεραρχία, θεωρώ πολύ σημαντικό να ξεπερνάμε το «δυνατό εγώ».
Συνεργασία σημαίνει ότι σέβομαι τον εαυτό μου αλλά και τους άλλους. Σημαίνει ότι η δική μου φωνή δεν έχει μεγαλύτερη αξία από τη δική σου επειδή μπορεί να είμαι μεγαλύτερος ηλικιακά, να έχω περισσότερη εμπειρία ή να βρίσκομαι σε μια πιο senior θέση. Θα μοιραστώ τη σκέψη μου, τη γνώση μου και την εμπειρία μου, αλλά με τρόπο που αφήνει χώρο στον άλλον να αναπτυχθεί.
Εγώ πιστεύω ότι ακριβώς αυτό είμαστε: πίστες απογείωσης για τους ανθρώπους. Έτσι βλέπω το εργαστήριο. Ως μια πίστα απογείωσης.
Αν έπρεπε να περιγράψω με μία λέξη τη συνεργασία μου με το ADandPRLAB, θα επέλεγα την λέξη «Ανανέωση», γιατί η συνεργασία δεν ανανεώνει μόνο τις γνώσεις και τις εμπειρίες των φοιτητών. Ανανεώνει και τον τρόπο με τον οποίο εμείς οι επαγγελματίες βλέπουμε τη δουλειά μας. Μας αναγκάζει να εξηγήσουμε με απλά λόγια τι κάνουμε, να αμφισβητήσουμε συνήθειες και να ξαναθυμηθούμε ότι πίσω από κάθε framework, πλατφόρμα ή δείκτη υπάρχει μια ανθρώπινη συμπεριφορά που προσπαθούμε να κατανοήσουμε και να επηρεάσουμε.
– Γεράσιμος Κατεβάτης, Managing Director & Brand Consultant at Rogers, συνεργάτης του ADandPRLAB στο vertical lab “Strategic Design”
Αν το AD&PR Lab ήταν μια πρόταση για το μέλλον της εκπαίδευσης, ποια θα ήταν η πιο ριζοσπαστική του ιδέα;
Νομίζω ότι η πιο ριζοσπαστική ιδέα είναι η ίδια η τέχνη της συνεργασίας.
Το AD&PR Lab είναι η τέχνη του να συνεργάζεσαι, να μαθαίνεις μαζί και να δημιουργείς αξία για όλους όσοι συμμετέχουν: φοιτητές, καθηγητές, συνεργάτες, κοινωνία. Είναι η ικανότητα να θέτεις νέα ερωτήματα και να ψάχνεις, να δοκιμάζεις πιθανές λύσεις. Γιατί κανείς δεν έχει όλες τις απαντήσεις. Αλλά σίγουρα, αν μπορεί να συνεργάζεται, μπορεί να κάνει τη διαφορά.
Το εργαστήριο συναντήθηκε με έναν χώρο που εγώ προσωπικά βρήκα συναρπαστικό. Με συναρπάζει όταν όλο και περισσότεροι άνθρωποι σε μια κοινωνία μπορούν να έχουν στα χέρια τους τη γνώση, τη δυνατότητα να είναι δημιουργικοί και να συνεισφέρουν. Να βλέπουν τον εαυτό τους ταυτόχρονα ως μέλος μιας κοινωνίας αλλά και ως άτομα που μπορούν να διευρύνουν τις δυνατότητες και τις ικανότητές τους.
Ο χώρος της διαφήμισης, της επικοινωνίας, των δημοσίων σχέσεων αλλά και της startup επιχειρηματικότητας είναι ένας χώρος αναγεννησιακός. Είναι χώροι πολυπράγμονες, πολυεπιστημονικοί. Άνθρωποι που έχουν διαφορετικές αφετηρίες συναντιούνται, δοκιμάζουν πράγματα, τολμούν, αποτυγχάνουν και ξαναπροσπαθούν και χαίρεσαι να βρίσκεσαι εκεί.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει ριζικά τον τρόπο που εργαζόμαστε, συνεργαζόμαστε και σκεφτόμαστε. Η ταχύτητα και η αποτελεσματικότητά της είναι εντυπωσιακές, όμως υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να περιορίσει την πρωτογενή σκέψη και να μας οδηγεί σε ιδέες που είναι απλώς «στατιστικά πιθανές». Γι’ αυτό έχει ιδιαίτερη αξία η συνεργασία με τη Gen Z, για την οποία το GenAI αποτελεί φυσικό κομμάτι της καθημερινότητας. Όταν η εξοικείωση αυτή συνδυάζεται με εμπειρία, κριτική σκέψη και διαφορετικές οπτικές, δημιουργείται ένα πραγματικά ισχυρό μείγμα. Το ζητούμενο είναι η ισορροπία: να μην αναζητούμε στην ΤΝ μόνο εύκολες απαντήσεις, αλλά να τη χρησιμοποιούμε ως εργαλείο αμφισβήτησης, έμπνευσης και δημιουργικής εξέλιξης. Αν το πετύχουμε, η ΤΝ δεν θα αντικαταστήσει τη δημιουργικότητά μας· θα την ενισχύσει, βοηθώντας μας να ξεπεράσουμε τα όρια των προφανών ιδεών.
– Δρ. Κωνσταντίνος Ιωαννίδης, Cluster Head SE Europe, Data Insights & Analytics at Philip Morris International, διδάσκων στο vertical lab “Έρευνα Αγοράς”
Υπάρχει κάποια φράση ή ιδέα που συνοψίζει αυτή τη φιλοσοφία;
Υπάρχει μια ομιλία του David Foster Wallace που ονομάζεται «This is Water». Για εμένα συνδέεται με την πραγματική αξία της εκπαίδευσης.
Η φιλοσοφία αυτή κορυφώνεται μέσα από δράσεις όπως το ADathon *, μια πρωτοβουλία του AD&PRLAB σε συνεργασία με την ΕΔΕΕ και τα Ermis Awards, όπου οι φοιτητές καλούνται να λειτουργήσουν ως πραγματικές ομάδες δημιουργίας και στρατηγικής, αναπτύσσοντας νέες ιδέες, brands και επικοινωνιακές λύσεις.
