Η ελληνική ενεργειακή μετάβαση φαίνεται ότι εισέρχεται πλέον σε μία καινούργια και πιο σύνθετη φάση. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η προσθήκη νέας ισχύος από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, αλλά η αποτελεσματική ενσωμάτωσή της στο ηλεκτρικό σύστημα. Σε αυτό το περιβάλλον, τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες, γνωστά ως BESS, αναδεικνύονται σε κρίσιμο κρίκο για την επόμενη ημέρα της αγοράς ηλεκτρισμού.
Το ζήτημα απορρόφησης της παραγόμενης ενέργειας από ΑΠΕ
Σύμφωνα με ανάλυση της Grant Thornton για τον ελληνικό κλάδο BESS, η αξία της αποθήκευσης αυξάνεται όσο η παραγωγή από ΑΠΕ γίνεται όλο και πιο έντονη σε ώρες και σημεία όπου το σύστημα δεν μπορεί πάντα να την απορροφήσει αποτελεσματικά. Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν είναι πλέον μόνο η παραγωγή «πράσινης» ενέργειας, αλλά το πότε, πού και με ποιον τρόπο αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί χωρίς απώλειες, περικοπές και πιέσεις στις τιμές.
Η αποθήκευση ενέργειας και τα έργα BESS μπορούν να απορροφούν ενέργεια όταν υπάρχει υπερπαραγωγή και να την αποδίδουν όταν το σύστημα τη χρειάζεται περισσότερο. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται στην ανάλυση, η επιτυχία του κλάδου δεν θα κριθεί μόνο από το μέγεθος του επενδυτικού pipeline, αλλά από την ικανότητα των έργων να διαχειριστούν κινδύνους που αφορούν την αγορά, το ρυθμιστικό πλαίσιο, την τεχνολογία, τη χρηματοδότηση και τη σύνδεση στο δίκτυο.
Τα έσοδα από arbitrage και υπηρεσίες εξισορρόπησης
Ένας από τους βασικούς κινδύνους που αναδεικνύονται είναι ο κανιβαλισμός των εσόδων. Καθώς θα αυξάνεται η εγκατεστημένη ισχύς αποθήκευσης, ο ανταγωνισμός για έσοδα από arbitrage και υπηρεσίες εξισορρόπησης παραγόμενης και καταναλισκόμενης ενέργειας θα εντείνεται. Αυτό μπορεί να συμπιέσει τα spreads και, τελικά, τις αποδόσεις των έργων. Πρόκειται για κρίσιμο σημείο, καθώς η αρχική ελκυστικότητα της αγοράς μπορεί να περιοριστεί εάν μεγάλος αριθμός έργων διεκδικεί τις ίδιες πηγές εσόδων. Σημειώνεται ότι τα έσοδα από arbitrage αποτελούν έναν από τους βασικούς τρόπους με τους οποίους μπορεί να βγάλει χρήματα ένα έργο αποθήκευσης ενέργειας, όπως οι μπαταρίες BESS. Στην πράξη, πρόκειται για την αξιοποίηση της διαφοράς τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος μέσα στην ημέρα. Η λογική του arbitrage σημαίνει ότι η μπαταρία φορτίζει όταν η τιμή του ρεύματος είναι χαμηλή και εκφορτίζει, δηλαδή πουλάει ενέργεια στο σύστημα, όταν η τιμή είναι υψηλότερη. Η διαφορά ανάμεσα στην τιμή αγοράς και στην τιμή πώλησης είναι το περιθώριο από το οποίο προκύπτει το έσοδο.
Στην ελληνική αγορά, αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της αυξανόμενης συμμετοχής των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Για παράδειγμα, τις μεσημεριανές ώρες, όταν τα φωτοβολταϊκά παράγουν μεγάλες ποσότητες ρεύματος, η τιμή στη χονδρεμπορική αγορά μπορεί να πέφτει σημαντικά, ακόμη και σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Εκείνη τη στιγμή, ένα σύστημα αποθήκευσης μπορεί να φορτίσει με φθηνή ενέργεια.
Αντίθετα, τις απογευματινές ή βραδινές ώρες, όταν η παραγωγή από φωτοβολταϊκά μειώνεται αλλά η ζήτηση παραμένει αυξημένη, οι τιμές μπορεί να ανεβαίνουν. Τότε η μπαταρία μπορεί να διαθέσει την αποθηκευμένη ενέργεια στο σύστημα, αποκομίζοντας έσοδα από τη διαφορά τιμής.
Ο ρυθμιστικός κίνδυνος και η αστάθεια στην αγορά
Παράλληλα, η Grant Thornton καταγράφει τον ρυθμιστικό και αγοραίο κίνδυνο ως μία από τις βασικές παραμέτρους αβεβαιότητας. Μελλοντικές αλλαγές στους κανόνες της αγοράς, στα σχήματα χρέωσης ή στα καθεστώτα στήριξης μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τα οικονομικά δεδομένα των επενδύσεων και την εμπιστοσύνη των επενδυτών. Στην ίδια κατηγορία εντάσσονται και οι περιορισμοί του δικτύου. Καθυστερήσεις στις συνδέσεις, ανάγκη για ενισχύσεις των υποδομών και περιορισμένη διαθέσιμη χωρητικότητα μπορούν να μεταθέσουν χρονοδιαγράμματα και να αυξήσουν το κόστος των projects.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η μεταβλητότητα των τιμών χονδρεμπορικής. Οι τιμές επηρεάζονται από την παραγωγή ΑΠΕ, τα καύσιμα, τη ζήτηση και τις ευρωπαϊκές αγορές, δημιουργώντας αβεβαιότητα για τα μελλοντικά έσοδα. Σε αυτό το περιβάλλον, η βιωσιμότητα των έργων δεν θα μπορεί να στηρίζεται σε μία μόνο πηγή εσόδων. Αντίθετα, η ανάλυση δείχνει ότι η ανθεκτικότητα των BESS θα βασιστεί σε διαφοροποιημένες ροές, με έσοδα από τη χονδρεμπορική αγορά, την ενέργεια εξισορρόπησης και τη διαθεσιμότητα ισχύος.
Το λεγόμενο revenue stacking με τη δημιουργία συμπληρωματικών πηγών εσόδων αποκτά έτσι κεντρική σημασία. Έτσι, τα χονδρεμπορικά έσοδα παραμένουν ο βασικός πυλώνας, αλλά συμπληρώνονται από έσοδα εξισορρόπησης και δυναμικότητας, ενισχύοντας τη χρηματοδοτησιμότητα και τη μακροπρόθεσμη αξία των έργων. Σε αυτό το πλαίσιο, η επόμενη γενιά επενδύσεων δεν θα εξαρτηθεί μόνο από την τεχνολογία των μπαταριών, αλλά και από χρηματοοικονομικές λύσεις όπως συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, συμβάσεις διοδίων όπου ένας τρίτος πληρώνει για να χρησιμοποιεί τη μονάδα, σαν να «νοικιάζει» τη δυνατότητά της. και συμβόλαια ευελιξίας όπου οι μονάδες μπορούν να απορροφήσουν ενέργεια όταν υπάρχει πλεόνασμα στο σύστημα ή να δώσουν ενέργεια όταν υπάρχει έλλειμμα μπορούν και προσφέρουν μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στα έσοδα.
Ταυτόχρονα, τα υβριδικά έργα ΑΠΕ με αποθήκευση αναδεικνύονται ως στρατηγική απάντηση στη μείωση στη μέση τιμή πώλησης της παραγόμενης ενέργειας, στις περικοπές παραγωγής και στον περιορισμένο ηλεκτρικό χώρο. Η αποθήκευση παύει να αντιμετωπίζεται μόνο ως εργαλείο ενίσχυσης των εσόδων και μετατρέπεται σταδιακά σε εργαλείο διαχείρισης κινδύνου.
Οι μελλοντικοί νικητές
Το συμπέρασμα είναι ότι οι μακροπρόθεσμοι νικητές στον κλάδο δεν θα είναι απαραίτητα όσοι διαθέτουν τα περισσότερα MW στο pipeline, αλλά εκείνοι που θα μπορούν να δημιουργούν αξία τόσο για τους επενδυτές όσο και για το ηλεκτρικό σύστημα. Η επιτυχία των BESS στην Ελλάδα θα κριθεί από την ικανότητα βελτιστοποίησης σε πολλαπλές αγορές, υπηρεσίες και χαρτοφυλάκια, σε ένα σταθερό και προβλέψιμο περιβάλλον πολιτικής, χρηματοδότησης και λειτουργίας.
