Παράταση για τρίτη φορά, έως το 2028, έλαβε η τακτοποίηση αυθαιρέτων. Η παράταση αφορά τα κτίρια κατηγορίας 1-4, δηλαδή με μικρές ή μεσαίου μεγέθους πολεοδομικές παρανομίες. Παράταση δόθηκε και στην υποχρεωτική εφαρμογή της ταυτότητας κτιρίου για δημόσια κτίρια και κτίρια συνάθροισης κοινού, αλλά και στην προθεσμία επανέκδοσης οικοδομικών αδειών που είχαν «μπλοκαριστεί» λόγω της απόφασης του ΣΤΕ για τα κίνητρα του οικοδομικού κανονισμού.
Όπως σημειώνει ρεπορτάζ της Καθημερινής, οι παρατάσεις εντάχθηκαν σε τροπολογία που κατατέθηκε χθες σε σχέδιο νόμου του υπουργείου Εσωτερικών με κεντρικό θέμα το προσωπικό του δημοσίου τομέα. Πιο συγκεκριμένα:
• Παρατείνεται έως τις 31 Μαρτίου 2028 η προθεσμία τακτοποίησης κτιρίων με μικρές ή μεσαίες πολεοδομικές αυθαιρεσίες (κατηγορίες 1-4 του ν. 4495/2017). Πρόκειται για την τρίτη παράταση στη συγκεκριμένη προθεσμία – ο αρχικός νόμος έδινε προθεσμία μέχρι τον Νοέμβριο του 2019, προθεσμία που παρατάθηκε έως το τέλος του 2025 (ν. 4643/2019) και κατόπιν έως τις 31 Μαρτίου 2026. Ετσι, με δεδομένο ότι ο πρώτος νόμος για τα αυθαίρετα θεσπίστηκε το 2011 (ν. 4014), οι ρυθμίσεις αυθαιρέτων συνεχίζονται για 15ο χρόνο.
Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση της ρύθμισης, «με αυτό τον τρόπο αποφεύγονται η αδυναμία εξεύρεσης μηχανικού για την άμεση ολοκλήρωση της υπαγωγής, σύνταξης της ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίων, μεταβιβάσεων και επισκευών». Την παράταση είχαν ζητήσει διάφοροι φορείς της αγοράς ακινήτων, επισημαίνοντας ότι εξαιτίας της απαγόρευσης μεταβίβασης κτιρίων με αυθαιρεσίες, που ισχύει ήδη από το 2011, τυχόν παύση της δυνατότητας νομιμοποίησης μικροαυθαιρεσιών θα δημιουργούσε σημαντικό πρόβλημα στις μεταβιβάσεις ακινήτων.
Να σημειωθεί ότι η ρύθμιση δεν περιλαμβάνει τη δυνατότητα τακτοποίησης αυθαιρέτων της κατηγορίας 5 (με υπερβάσεις άνω του 40% ή χωρίς οικοδομική άδεια). Η δυνατότητα αυτή σταμάτησε τον Οκτώβριο του 2020 ως γενική εφαρμογή και είχε διατηρηθεί έως το τέλος του 2025 για πέντε ειδικές κατηγορίες αυθαιρέτων: ακίνητα από κληρονομιές, πλειστηριασμούς, leasing, ακίνητα της ΕΤΑΔ και ακίνητα σε περιοχές που κηρύχθηκαν σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι όλες οι δυνατότητες τακτοποίησης τυπικώς αφορούν αυθαίρετα που κατασκευάστηκαν έως το καλοκαίρι του 2011, ενώ απαγορεύεται η νομιμοποίηση πολεοδομικών παρανομιών μέσα σε δασικές εκτάσεις, ρέματα κ.λπ. Ωστόσο, οι δηλώσεις υπαγωγής δεν ελέγχονται ούτε καν δειγματοληπτικά, με αποτέλεσμα να μη γνωρίζει κανείς τι νομιμοποιείται.
• Επανέρχεται έως 1.2.2028 η διαδικασία υποβολής ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίου για κτίρια της κατηγορίας Ι. Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει δημόσια κτίρια, κτίρια συνάθροισης κοινού, κτίρια εκπαίδευσης, υγείας και τουριστικά καταλύματα άνω των 300 τ.μ. Βάσει του ν. 4495/2017, που θέσπισε τη σχετική υποχρέωση, η ηλεκτρονική ταυτότητα για τα κτίρια αυτά θα έπρεπε να είχε εκδοθεί εντός πενταετίας, δηλαδή έως το 2022, προθεσμία που παρατάθηκε έως το τέλος του 2024. Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, η παράταση είναι «απολύτως αναγκαία, λαμβανομένου υπόψη και του απαιτούμενου χρόνου για τον προγραμματισμό και τη σύναψη συμβάσεων για τη σύνταξη της ηλεκτρονικής ταυτότητας για τα κτίρια, ιδίως του Δημοσίου».
• Παρατείνεται έως το τέλος του 2026 η προθεσμία που είχε δοθεί για την επανέκδοση οικοδομικών αδειών που ακυρώθηκαν –συνολικά ή εν μέρει– λόγω της χρήσης κινήτρων του ΝΟΚ. Μέχρι το τέλος του 2026 παρατείνεται και η προθεσμία για την καταβολή του «περιβαλλοντικού ισοδύναμου» και της αίτησης στο σύστημα e-adeies, ώστε να επιτραπεί η αποπεράτωση κτιρίων με κίνητρα του ΝΟΚ στα οποία έχει ολοκληρωθεί ο φέρων οργανισμός.
• Παράταση παίρνει και η εκτέλεση κατεδαφίσεων αυθαιρέτων από τις αποκεντρωμένες διοικήσεις. Το 2024, μετά την υπόθεση της Μυκόνου, το ΥΠΕΝ ανακοίνωσε ότι για την αποτελεσματικότερη εκτέλεση των κατεδαφίσεων αυθαιρέτων θα μεταφέρει την αρμοδιότητα στους επιθεωρητές Περιβάλλοντος, με ενίσχυση του Σώματος σε προσωπικό, τη δημιουργία μητρώων αυθαιρέτων, την ιεράρχηση των κατεδαφίσεων κ.ά. (ν. 5106/2024). Η μεταφορά της αρμοδιότητας μετατίθεται για τον Ιούνιο του 2026, ενώ τίποτα από τα προαναφερθέντα δεν έχει ακόμα υλοποιηθεί.
• Τέλος, παρατείνεται κατά τρεις μήνες η προθεσμία καταβολής στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) ποσού 35 εκατ. ευρώ από το υπουργείο Εσωτερικών, προκειμένου να καλυφθούν οι οφειλές των δήμων από το τέλος ταφής. «Η ρύθμιση κρίνεται αναγκαία καθώς δεν κατέστη δυνατό να ολοκληρωθεί εμπρόθεσμα η διαδικασία υποβολής αιτήματος ισόποσης ενίσχυσης του υπουργείου Εσωτερικών από τον κρατικό προϋπολογισμό», αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση.
